Planeta Kaukaz

Kaukaz to tygiel etniczny, pełen kulturowego bogactwa konglomerat państw i narodów, których przeszłość nadal jest odkrywana, a współczesny status polityczny - biorąc pod uwagę uwikłanie w różne konteksty geopolityczne - wciąż jest kwestią rozstrzyganą. Poznanie tak złożonej rzeczywistości Kaukazu wymaga znawstwa i niezwykłej ostrożności w formułowaniu sądów. Współczesny Kaukaz jest nie tylko interesujący sam w sobie, ale to także ważna przestrzeń w naszym myśleniu o świecie. Jest bowiem krainą, która ogniskuje wiele uniwersalnych mechanizmów, istotnych dla zrozumienia współczesności. Jego historia może stanowić swoiste studium na temat natury najważniejszych dziś procesów - ścierania się kultur, cywilizacyjnych zapożyczeń, walki o tożsamość.

Reporter i znawca Kaukazu Wojciech Górecki przytacza następującą historię, której bohaterem jest gruziński politolog Aleksander Rusiecki:
Na lotnisku w Warszawie Aleksander wypatrzył dużą mapę Europy. Kupił nie oglądając, spieszył się do odprawy, chciał wydać ostatnie złotówki. Dopiero w Tbilisi zobaczył, że kontynent kończył się na Morzu Czarnym. Gruzji nie było tam w ogóle - nawet wybrzeża, nie mówiąc o stolicy i reszcie kraju. (...) Mapa wylądowała w teczce z osobliwościami, obok rasistowskiej rosyjskiej gazetki i anglojęzycznej ulotki propagującej obłąkańczą sektę. ("Toast za przodków", s. 193).

Odpowiedź więc na podstawowe pytanie, gdzie leży Kaukaz - w Azji, czy Europie? - nie jest jednoznaczna. Być może właśnie ów dualizm Wschodu i Zachodu - niekoniecznie w rozumieniu przeciwstawienia - może być formułą objaśniającą. Kaukaz traktowany jako całość nie daje się w sposób absolutny przyporządkować ani do rzeczywistości azjatyckiej, ani europejskiej, jednocześnie przynależąc do obu. Dwoistość ta może przeszkadzać w budowaniu spójnej tożsamości, ale może też poszukiwania tożsamościowe ułatwiać, dając szansę czerpania z różnych zasobów. Sytuacja nieoczywistego położenia przestrzennego Kaukazu w konsekwencji generuje powstawanie rozmaitych symbolicznych i imaginacyjnych geografii regionu. To samo dotyczy również historii. Nie istnieje bowiem jedna obiektywna mapa Kaukazu i jeden spójny opis dziejów, na który zgodziliby się wszyscy zainteresowani. Czas i przestrzeń splatają się tu w formy trudne do zrozumienia dla człowieka z innej rzeczywistości kulturowej.

Jak mówić i pisać o Kaukazie - regionie fascynującym, niezwykle zróżnicowanym, pełnym sprzeczności i konfliktów? W Nadbałtyckim Centrum Kultury będziemy próbowali odpowiedzieć na to trudne pytanie. Projekt Planeta Kaukaz (25-26.11.2010) przygotowywany jest w ramach Spotkań ze światem, które odbywać się będą podczas tegorocznej VI edycji Festiwalu Kultur Świata. W nazwie projektu przywołujemy tytuł znakomitej książki Wojciecha Góreckiego, za łaskawym przyzwoleniem autora.

Program składa się m.in. z formuły czterech intelektualno - artystycznych zdarzeń

25 listopada 2010, godz. 17.00 (czwartek)
- studio Planeta Kaukaz
- spotkanie z pisarzem Wojciechem Góreckim

26 listopada 2010, godz. 17.00 (piątek)
- debata Kaukaski dialog
- wernisaż wystaw: Kaukaska linia kredowa i Co ludzie powiedzą - Justyny Mielnikiewicz, Gruzińska opowieść - Agnieszki Rayss

O fenomenie krainy Kaukazu będziemy rozmawiać z różnych perspektyw poznawczych. Stąd dyskurs naukowy przeplatał się będzie z osobistą refleksją turysty/podróżnika, z ekspertyzami analityków, komentarzami dziennikarzy oraz głosami artystów.

W projekcie Planety Kaukaz spotkają się: Agata Bachórz, Andrzej Brzeziecki, Wojciech Górecki, Witek Hebanowski, dr Magdalena Horodecka, dr Dawid Kolbaia, Krystyna Kurczab-Redlich, Adam Mazur, Justyna Mielnikiewicz, Maciej Nowak, prof. Cezary Obracht - Prondzyński, Oleg Panfiłow, Maria Przełomiec, Agnieszka Rayss i Ryszard Ronczewski.