ZOOM na lata 70. sztuka konceptualna. Gdańska Galeria Fotografii Gdańsk Sprawdź!
stat

ZOOM na lata 70. sztuka konceptualna.

Wystawa "ZOOM na lata 70." to prezentacja subiektywnego wyboru prac artystów tworzących w nurtach sztuki konceptualnej. Nie bez powodu prezentowana jest właśnie w Gdańskiej Galerii Fotografii, spadkobierczyni progresywnej, utworzonej w 1977 roku galerii gn. Wystawa jest autorską realizacją pomysłu Andrzeja Paruzela, artysty wizualnego, filmowca, poety, animatora sztuki i czynnego uczestnika sceny artystycznej nowych mediów lat 70. i 80. XX w.

...jeżeli ktoś chciałby interpretować nasze sposoby myślenia i działania w kategoriach religijnych, mógłby zauważyć nie tylko to, że wszelkie formy poezji (czytaj SZTUKI) miały dla nas wartość, którą bez cienia przesady można określić mianem sacrum, lecz także to, że rozkochani w muzyce i tańcu, nadużywając alkoholu i świadomi cielesnego pożądania, jednego z głównych motorów codziennego życia i działalności artystycznej, w wielu momentach zachowywaliśmy się tak, jakby mroczny, a zarazem radosny bóg, podobny do Dionizosa, potajemnie opętał ateistów, którymi (w większości) byliśmy.

Powyższy cytat, traktujący o bohemie z paryskiego Montparnasse'u z lat 20. XX wieku, może dotyczyć atmosfery środowisk artystycznych, z jakich wywodzą się artyści prezentowani na wystawie. Postawy artystów neoawangardy lat 70. z Łodzi, Bratysławy, Wrocławia, Pragi, Warszawy, Gdańska czy Poznania były podobne. Oddanie sztuce było dla nas jedyną formą ucieczki przed bezbarwną rzeczywistością komunistycznych reżimów.

Ograniczenie wolności przez władzę ludową w Polsce było nieco mniejsze niż w Czechosłowacji, dlatego u nas mogli wystawiać tacy artyści czescy i słowaccy, jak między innymi Július Koller, Petr Štembera, Jiří Kovanda, Jiří Valoch, oraz austriaccy: VALIE EXPORT i Peter Weibel. Dzięki temu mogło dojść do zawiązywania osobistych kontaktów, poznania się, tworzenia razem, jak to miało miejsce na przykład w galeriach Permafo we Wrocławiu, Akumulatory w Poznaniu, Dziekanka w Warszawie, Labirynt w Lublinie, Wymiany w Łodzi czy gn w Gdańsku.

Wiele twórczyń i twórców z prezentowanego na naszej wystawie grona wzięło udział w podsumowującej dekadę pokoleniowej wystawie WORK END WORDS w Galerii de APPEL w Amsterdamie w 1979 roku. Plakatem ekspozycji był fotograficzny portret Juliusa Kollera z piłką pingpongową w ustach i rakietką w dłoni. Niestety, na wystawie zabrakło twórców z Czechosłowacji, ponieważ odmówiono im paszportów. W tym kontekście praca Kollera wybrzmiała bardzo wymownie, a plakat, który cytujemy na wystawie w Gdańsku, nie traci na aktualności.

Warto także przypomnieć, że wybitny artysta i kurator austriacki Peter Weibel niejako w rewanżu za spotkania w Łodzi i Warszawie zorganizował w 1981 roku w Winner Secesion w Wiedniu wystawę "Extended Photography" [Fotografia rozszerzona],w której uczestniczyło wielu twórców ze środkowej Europy, w tym Polski.

Andrzej Paruzel

Zoom na lata 70. to przypomnienie milowych prac kręgu artystów polskich związanych z Warsztatem Formy Filmowej i ich artystycznych odpowiedników - przedstawicieli awangardy z krajów ówczesnej strefy socjalistycznej, ale i prezentacja "odkryć" kuratorskich. Wymieniając poglądy i prace, artyści tworzyli nową sieć powiązań. Sztuka konceptualna, także wobec przemocy komunizmu, okazywała się wspólną wartością i sposobem na badanie obszarów uniwersalnych dla różnych nacji. Na wystawie zostaną zaprezentowane prace autorów słowackich: Petera Rónaia i Júliusa Kollera, Czechów: Jiříego Kovandy i Petra Štembera, autorek i autorów polskich: Anny Kutery , Natalii LL, Jarosława Kozłowskiego, Andrzeja Różyckiego, Ryszarda Waśko, Józefa Robakowskiego, Zbigniewa Dłubaka, Jerzego Lewczyńskiego czy związanego bezpośrednio z konceptualną sceną trójmiejską Leszka Brogowskiego i innych. Zaprezentujemy także dwie prace autorstwa Austriaczki VALIE EXPORT  i Chorwatki Sanji Iveković (z kolekcji muzeum). Zobaczymy tu fotografie, kameralne instalacje wideo i dokumenty o cennej artystycznie i historycznie wymowie. Przypomnimy dwa główne nurty sztuki konceptualnej: fotomedializm eksperymentów i zmagań z przekroczeniem medium filmu i fotografii oraz nurt intelektualnego zaangażowania, także jako oporu wobec dominującej propagandy ustroju socjalistycznego, w tym odkrywana dla polskiej publiczności fotograficzna praca Grupy Bahama, sarkastycznie podejmującej rzeczywistość polityczną Czechosłowacji. Ciekawym przejawem poszerzania medium zapisu są prezentowane po raz pierwszy w Polsce partytury do akcji dźwiękowych Milana Adamčaka i przykłady łączenia sztuk, happeningu z poezją i fotografią (m.in. u Andrzeja Pierzgalskiego i Jerzego Trelińskiego).

Wystawa "ZOOM na lata 70." jest kolejną - po większej ekspozycji pt. "Wobec awangardy XX wieku" z 2017 roku w Galerii Atlas w Łodzi - prezentacją sztuki konceptualnej zaproponowanej przez Andrzeja Paruzela. I tak jak poprzednia, mimo mniejszych rozmiarów, jest świadomą kontynuacją przywołania prac twórców wyznaczających rozwój sztuki w tamtym czasie. Wystawa może się stać przyczynkiem do podjęcia badań nad tym istotnym nurtem sztuki XX wieku.

Prezentowane na wystawie prace pochodzą z Muzeum Narodowego w Gdańsku, Olomouc Museum of Art, The Slovak National Gallery Bratislava, Fundacji Profile, Fundacji Energia Obrazu, The ARTUM Foundation oraz archiwów prywatnych autorek i autorów. W programie towarzyszącym wystawie są przewidziane projekcje filmów dokumentalnych o Zbigniewie Dłubaku, Janie Świdzińskim i Jerzym Lewczyńskim zrealizowane przez Piotra Weycherta i firmę Media Kontakt.