Podróż sentymentalna. O "Znaczy kapitan" Teatru Miejskiego

6 czerwca 2021, 7:00
Łukasz Rudziński
Oprócz dwójki głównych bohaterów "Znaczy kapitan" ma też kilku także silnie wyeksponowanych - to statki, na którym Karol Olgierd Borchardt pływał razem z kapitanem Mamertem Stankiewiczem (na zdjęciu STS Lwów). Więcej zdjęć (4)

Oprócz dwójki głównych bohaterów "Znaczy kapitan" ma też kilku także silnie wyeksponowanych - to statki, na którym Karol Olgierd Borchardt pływał razem z kapitanem Mamertem Stankiewiczem (na zdjęciu STS Lwów).

fot. Maciej Czarniak / trojmiasto.pl

Oprócz dwójki głównych bohaterów "Znaczy kapitan" ma też kilku także silnie wyeksponowanych - to statki, na którym Karol Olgierd Borchardt pływał razem z kapitanem Mamertem Stankiewiczem (na zdjęciu STS Lwów).

fot. Maciej Czarniak / trojmiasto.pl

Morskie opowieści zaserwowane przez Teatr Miejski w Gdyni są prapremierową adaptacją słynnej książki gdynianina Karola Olgierda Borchardta "Znaczy kapitan". Powstał zgrabny teatr narracyjny, chociaż momentami mocno anachroniczny. Jednak urok przywoływanej historii i ciekawie zbudowana relacja Borchardta z kapitanem Mamertem Stankiewiczem przeważają nad mankamentami. To spektakl skrojony na potrzeby starszej publiczności, która opowiadania Borchardta zna z własnej lektury.



Poszukaj spektaklu teatralnego dla siebie


Spektakl "Znaczy kapitan" miał być pierwotnie wystawiony na fregacie "Dar Pomorza", który jest wyjątkową sceną Miejskiego, szczególnie odpowiednią do wystawienia spektakli związanych z tematyką morską. Z powodów epidemicznych spektakl wystawiono na Dużej Scenie Miejskiego, z nadzieją, że na jego "naturalną" scenę uda się go przywrócić. Pisarz i dramaturg teatru Paweł Huelle swoją adaptację pisał cztery lata. Trzeba było z wielu anegdotycznych opowieści wyłonić sens, stworzyć akcję, która będzie w jakimś sensie opowieścią o Karolu Olgierdzie Borchardzie oraz o kapitanie Mamercie Stankiewiczu. W końcu postać kapitana była bezpośrednią motywacją autora do napisania "Znaczy kapitan".

By uporządkować fakty, Huelle wprowadza postać Narratora, któremu zadania nie ułatwia, ponieważ historii nie śledzimy w porządku chronologicznym: przenosimy się z rejsu Borchardta-oficera na MS Piłsudskim do czasów, gdy stawiał pierwsze kroki w roli marynarza na polskim żaglowcu szkolnym STS Lwów, by po chwili trafić na SS Polonia. Na każdym z nich pływał zarówno Borchardt, jak i kapitan Stankiewicz. Wokół ich męskiej, nieco szorstkiej przyjaźni stworzona jest cała historia. Poza Narratorem (Dariusz Szymaniak) w spektaklu opowieść snują również inni bohaterowie - sam Borchardt oraz jego koledzy marynarze.

Osią gdyńskiego spektaklu jest ciekawe pokazana, pełna drobnych gestów i niedopowiedzeń przyjacielska relacja Borchardta (Mariusz Żarnecki, po lewej) i kapitana Stankiewicza (Piotr Michalski). Więcej zdjęć (4)

Osią gdyńskiego spektaklu jest ciekawe pokazana, pełna drobnych gestów i niedopowiedzeń przyjacielska relacja Borchardta (Mariusz Żarnecki, po lewej) i kapitana Stankiewicza (Piotr Michalski).

fot. Maciej Czarniak / trojmiasto.pl

Osią gdyńskiego spektaklu jest ciekawe pokazana, pełna drobnych gestów i niedopowiedzeń przyjacielska relacja Borchardta (Mariusz Żarnecki, po lewej) i kapitana Stankiewicza (Piotr Michalski).

fot. Maciej Czarniak / trojmiasto.pl

Reżyser Krzysztof Babicki sięga po sprawdzony środek - ilustracyjny, pełen marynarskich anegdot teatr opowieści. To opowieść przez cały czas przez kogoś relacjonowana, co bywa nużące, jednak dynamika scen i bohaterowie przywołani przez Borchardta budzą sympatię. Nawet jak w inscenizację wkrada się anachroniczny teatr sprzed kilkudziesięciu lat (np. podczas scen sztormu), to trudno odmówić skuteczności tej opowieści prowadzonej w bardzo oszczędnej scenografii Marka Brauna, bazującej na elementach burty statku oraz projekcjach Wojciecha Kapeli (najciekawszych podczas prezentacji elementów żeglarskiego olinowana czy morskich fal). Nie ma za to muzycznego folkloru - szant.

W certum uwagi jest więź między kapitanem a jego wiernym kompanem Borchardtem. W tych rolach podziwiamy Piotra Michalskiego i Mariusza Żarneckiego. Michalski kreuje Mamerta Stankiewicza na powściągliwego, małomównego, bystrego i charyzmatycznego "znaczy kapitana", którego nie sposób nie polubić. Żarnecki ociepla wizerunek Borchardta, czyniąc z niego przyjacielskiego gawędziarza. Widzowie mają wiele okazji by obdarzyć go sympatią także dzięki wspomnieniom-anegdotom z młodości, gdy jako osiłek wykonywał na statku pracę kilku ludzi, popełniając przy tym gafę za gafą. W wykonaniu Żarneckiego autor opowiadań "Znaczy kapitan" jest szczerze oddanym, zafascynowanym swoim kapitanem marynarzem. Reżyserowi udaje się żołnierski dryg i dyscyplinę zaprezentować w formie pogodnej anegdoty.

Sceny marynistyczne urozmaicają popisy taneczne gwiazd transatlantyku "Piłsudski", jednak niestety ze śpiewem z play backu. Na pierwszym planie Martyna Matoliniec. Więcej zdjęć (4)

Sceny marynistyczne urozmaicają popisy taneczne gwiazd transatlantyku "Piłsudski", jednak niestety ze śpiewem z play backu. Na pierwszym planie Martyna Matoliniec.

fot. Maciej Czarniak / trojmiasto.pl

Sceny marynistyczne urozmaicają popisy taneczne gwiazd transatlantyku "Piłsudski", jednak niestety ze śpiewem z play backu. Na pierwszym planie Martyna Matoliniec.

fot. Maciej Czarniak / trojmiasto.pl

Udaje się również oddać ducha morskiej przygody. Nieoczekiwanie im dłużej trwa spektakl, tym lepszą ma dramaturgię. Kulminacją zaś jest przejmująca scena pożegnania z kapitanem. Po drodze czeka nas jednak kilkadziesiąt epizodów, rozgrywających się na trzech różnych statkach, w czym widzowie mają prawo się gubić. Dla zachowania ciągłości opowieści wprowadzono miniaturowe modele kolekcjonerskie opisywanych statków. Ich obecność ułatwia rozeznanie, na którym z nich się właściwie znajdujemy. Mimo wszystko rwana chronologia zdarzeń utrudnia widzom "wejście" w spektakl. Zdecydowanie za dużo kwestii jest tu przegadanych, niektóre brzmią bardzo sztucznie (jak dialog Borchardta z Rewą Janowicz, graną przez Martynę Matoliniec, streszczającą mu swoje życie chwilę po poznaniu).

Z plejady drugoplanowych aktorów żaden nie wybija się ponad innych. Pewnym rozczarowaniem są kreacje gwiazd MS Piłsudski - Zosi Bielskiej (Martyna Matoliniec), Hanki Kwiecińskiej (Marta Kadłub) i Olgi Szaciłłówny (Weronika Nawieśniak). Panie, niestety, podczas "śpiewania" szlagierów polskiej piosenki międzywojennej mają pełny play back, co wygląda kuriozalnie. Niestety, cały zespół Miejskiego nie najlepiej czuje się też w układach tanecznych przygotowanych przez Katarzynę Marię Migałę.

Piotr Michalski odmalowuje kapitana Mamerta Stankiewicza jako powściągliwego, małomównego, ale w gruncie rzeczy ciepłego i serdecznego człowieka. To bohater, którego nie sposób nie lubić. Więcej zdjęć (4)

Piotr Michalski odmalowuje kapitana Mamerta Stankiewicza jako powściągliwego, małomównego, ale w gruncie rzeczy ciepłego i serdecznego człowieka. To bohater, którego nie sposób nie lubić.

fot. Maciej Czarniak / trojmiasto.pl

Piotr Michalski odmalowuje kapitana Mamerta Stankiewicza jako powściągliwego, małomównego, ale w gruncie rzeczy ciepłego i serdecznego człowieka. To bohater, którego nie sposób nie lubić.

fot. Maciej Czarniak / trojmiasto.pl

Szkoda, że tym nie do końca udanym popisom gwiazd "Piłsudskiego" towarzyszą nieznośnie tandetne projekcje kwiatów czy rybek, nie licujące z jakością pozostałych treści multimedialnych (również mocno ilustracyjnych, ale dużo ciekawszych wizualnie). Niczym szczególnym nie wyróżnia się też muzyka Marka Kuczyńskiego, mocno ilustracyjna, ale pogodna, bazująca na muzyce tanecznej dwudziestolecia międzywojennego. Nie ma zaskoczenia również w kostiumach Jolanty Łagowskiej-Braun, w których dominują mundury marynarskie i jasne, zwiewne sukienki kobiet.

Zaczytane Trójmiasto. Polecamy książki dla dzieci i młodzieży



Przeważa jednak urok pełnej chłopackich przygód historii Karola Olgierda Borchardta, dobrze osadzonej w realiach teatru przez Pawła Huelle. Z przyjemnością podziwia się dwójkę głównych bohaterów, a tempo i sposób prowadzenia akcji nikogo nie przytłoczy. Wręcz przeciwnie - pozwala podążać za losami bohaterów, wzruszyć się ich wyborami czy postawą. Dlatego spektakl ten z pewnością trafi do tej części publiczności Miejskiego, oczekującej statecznego, przemyślanego teatru nieco starszej daty, opartego na znanej literaturze. Wszystkie te aspekty z pewnością przesądzą o frekwencyjnym sukcesie spektaklu, w którym udało się zaprezentować dwie intrygujące, bardzo od siebie różne, a bliskie sobie osobowości.

Opinie wybrane


wszystkie opinie (21)

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

Próba medialna spektaklu "Znaczy Kapitan"

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl