Przypadki Pałacu Kultury i nie tylko. Trwa plenerowy Festiwal Pociąg do Miasta

5 sierpnia 2020, 9:00
Łukasz Rudziński

Po deszczowym poniedziałku dla artystów i publiczności szóstej odsłony Festiwalu Pociąg do Miasta w Gdyni wyszło słońce. Jednym ze spektakli zaproszonych na tegoroczną odsłonę, opatrzoną hasłem "Stacja Miasto", jest "PeKiN" poświęcony Pałacowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Warszawie i historii Polski w pigułce. Kolejne festiwalowe spektakle grane będą w różnych punktach Gdyni do 8 sierpnia. Wstęp wolny.



Spektakle teatralne w najbliższym czasie


Spektakl "PeKiN" powstał w koprodukcji Teatru Papahema z Białegostoku i Teatru Żydowskiego w Warszawie. Reżyserka i autorka tekstu Agata Biziuk wraz z szóstką aktorów zastanawia się nad funkcją i rolą gmachu, który dla jednych jest symbolem Warszawy, dla innych szpetną pamiątką po "przyjaźni polsko-radzieckiej" i największym w Polsce pomnikiem minionego ustroju. Niektórzy zachwycają się jego architekturą, inni zgrzytają zębami na myśl o przebywaniu w jego otoczeniu i do dziś postulują o rozebranie znienawidzonego reliktu komunizmu.

Właśnie ten kontrast i dysonans w postrzeganiu budynku przy placu Defilad 1 zaciekawił reżyserkę, która uczyniła go tematem spektaklu "PeKiN". Pałac Kultury jest tu siłą rzeczy w centrum uwagi, a większość scen aktorzy obu teatrów grają w sposób zrozumiały dla wszystkich, którzy choć odrobinę znają historię tego Pałacu Kultury. Tekst Agaty Biziuk jest dowcipny i podszyty refleksją na obecne czasy.

Gdy na początku przedstawienia metaforycznie upersonifikowana Polska spotyka się ze Związkiem Radzieckim, ten bierze ją w posiadanie, a na pytanie ZSRR, co na to powiedzą Polacy, Polska nie ma wątpliwości, że nic, bo "Polacy nie rozmawiają od 1944 roku". Jako prezent cementujący związek polsko-radziecki wystarczy efektowny pałac, a nie metro. Lament wywłaszczonych mieszkańców ze 177 kamienic, które trzeba było wyburzyć, aby socrealistyczny symbol Warszawy mógł powstać, nikogo nie wzruszał. "Zarządzenie Gierka" słyszą wciąż zrozpaczeni wywłaszczeni mieszkańcy.

Wiele ze scen zagrano dowcipnie, niektóre z "pieprzykiem". Twórcy "PeKiNu" przywołują m.in. lekcje pływania w pałacowym basenie, występy w Sali Kongresowej czy pierwszy striptiz w Polsce. Ponieważ spektakl operuje hiperbolą i metaforą, w pewnym momencie Pałac źle się czuje wśród rodaków, idzie na terapię, a w końcu buntuje się wobec Polaków i postanawia wyruszyć w podróż do Stanów Zjednoczonych, by podbić USA. Jednak podczas castingu wraz z Empire State Building i Wieżą Eiffela nie ma większych szans. Wraca więc do Warszawy, do czego nakłania go miliarder John Kowalczyk, przekonując, że w Polsce po jego inwestycjach Pałac Kultury będzie wielką gwiazdą, a nie jedną z wielu w USA. Niestety biznesmena zamordowano, zanim swoje plany i deklaracje zdążył urzeczywistnić.

Nie pominięto również wątku rzeźby "Przyjaźń" Aliny Szapocznikow (pracy zrealizowanej w ramach konkursu na pomnik Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, która blisko 50 lat znajdowała się w holu głównego gmachu budynku, a po transformacji została usunięta z budynku i okaleczona). Dopiero w 2007 roku, gdy Pałac Kultury zyskał miano zabytku, rzeźbę próbowano odnaleźć, co udało się w 2019 roku, jednak do Pałacu już nie wróciła.

Spektakl zaproszony przez Teatr Gdynia Główna na gdyński festiwal to jednak nie tylko garść anegdot o Pałacu Kultury, ale też refleksja nad Polską na przestrzeni kilku ostatnich dekad. Z uwagi na obecność aktorów Teatru Żydowskiego kontekst ten rozbudowano o wątek Żydów zmarłych w trakcie II wojny światowej i wykorzenionych z Warszawy. Chociaż analogia ich sytuacji do Pałacu Kultury - postrzeganego jako obcy twór w "naszym domu" - jest w tym kontekście czytelna, spektakl nieco przeładowany sensami i znaczeniami na tym traci, a zwierzenia żydowskich ofiar to jedne z niewielu momentów, gdy to zabawne, pomysłowe, słodko-gorzkie przedstawienie traci swój impet.

To drugi z sześciu głosów na temat miasta, które stanowi motyw przewodni tegorocznej edycji festiwalu Pociąg do Miasta. W poniedziałek i wtorek oprócz "PeKiNu" zaprezentowano również "Mazagan. Miasto" Teatru im. Wilama Horzycy w Toruniu. 3 i 4 sierpnia o godz. 21 zagrane będą kolejne dwa spektakle - "Potop. Pieśń o końcu świata" Teatru Gdynia Główna (na placu przy ZSCHiE "Chłodniczak"Mapka) oraz "Nocni pływacy" Teatru Nowego Proxima w Krakowie (taras na II piętrze Muzeum Miasta GdyniMapka). Natomiast na koniec 7 i 8 sierpnia (również o godz. 21) "Puszczańskie opowieści" Białostockiego Teatru Lalek zagrane zostaną na tarasie Szkoły Podstawowej nr 26Mapka, a "Las" Psychoteatru z Wrocławia na podwórku przy ul. 3 maja 27/31Mapka.

Nagrody teatralne za rok 2019 wręczone



W tych samych lokalizacjach co wymienione spektakle o godz. 17 grane są również bajki dla dzieci - 5 i 7 sierpnia "Bajka o księżniczce Popi i smoku Tarabistraku", a 6 i 8 sierpnia "Zuchwała historia z zakurzonej półki" - obie wyprodukowane przez Teatr Gdynia Główna.

Wszystkie spektakle trzeba oglądać w maseczkach. Wstęp na przedstawienia jest wolny, ale liczba miejsc z uwagi na ograniczenia związane z pandemią koronawirusa jest ograniczona.

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl

Spektakl PeKiN - Teatr Papahema i Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie

fot. Maciej Czarniak / Trojmiasto.pl