stat

Wynagrodzenie za czas szkolenia pracownika

10 sierpnia 2018, 7:55
Paweł Kasprzyk

Często zdarza się, że wykonywanie określonego rodzaju pracy wymaga uprzedniego przeszkolenia pracownika. Czy pracodawca powinien zapłacić pracownikowi za ten czas?



Nasza firma chce zatrudnić nowego pracownika od końca miesiąca w pełnym wymiarze czasu pracy. Tydzień od daty zatrudnienia pracownik zostanie wysłany na miesięczne szkolenie na operatora koparki. W jaki sposób policzyć wynagrodzenie pracownika za ten miesiąc? Czy może zostać on wysłany na bezpłatny urlop, podczas którego odbędzie szkolenie?
Na pytanie odpowiada Paweł Kasprzyk z Kancelarii Radców Prawnych Kasprzyk Waliszewski.

Obecnie niczym nadzwyczajnym nie jest konieczność podnoszenia przez pracowników kwalifikacji zawodowych. Dotyczy to wielu branż oraz różnych kategorii pracowników, a wynika to m.in. z faktu rozwoju technologicznego, wprowadzania nowych rozwiązań technicznych. Uczestnictwo pracownika w szkoleniach, zwłaszcza wyjazdowych, może powodować pewne problemy z rozliczeniem czasu pracy oraz ustaleniem wynagrodzenia.

Analizę przedstawianego stanu faktycznego należy rozpocząć od odpowiedzi na dwa zasadnicze pytania. Pierwsze, to kto kieruje pracownika na szkolenie? Drugie, czy udział pracownika w szkoleniu jest dla niego obowiązkowy? Jak wynika z zapytania, w niniejszym przypadku to pracodawca kieruje pracownika na szkolenie wyjazdowe na operatora maszyn, a ponadto jest to dla niego szkolenie obowiązkowe. Zatem takie szkolenie należy wliczyć do czasu pracy nowo zatrudnionego pracownika. Nie ulega wątpliwości, że udział w szkoleniu nie jest tożsamy ze świadczeniem pracy. Uznaje się jednak, że jeśli szkolenie jest ściśle związane z pracą wykonywaną na rzecz pracodawcy, to należy je zaliczać do czasu pracy. Taki wniosek płynie m.in. z wyroku Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2005 r., sygn. akt I PK 144/04.

Powyższe daje również asumpt do stwierdzenia, że w tych okolicznościach wysłanie pracownika na bezpłatny urlop celem odbycia szkolenia nie byłoby zgodne z przepisami prawa pracy. Co do zasady bowiem, zgodnie z art. 174 § 1 oraz § 2 Kodeksu pracy urlop bezpłatny udzielany jest przez pracodawcę na pisemny wniosek pracownika, a okres tego urlopu nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Wprawdzie art. 1036 pkt 2 Kodeksu pracy przewiduje możliwość udzielenia urlopu bezpłatnego pracownikowi zdobywającemu lub uzupełniającemu wiedzę i umiejętności, jednakże chodzi tu bardziej o takie sytuacje, gdy pracownik z własnej inicjatywy, dobrowolnie podejmuje szkolenie, czy dalszą edukację. Konkludując, nie ma podstaw do wysłania pracownika na bezpłatny urlop, podczas którego będzie odbywał szkolenie na operatora koparki. Pracownik bowiem kierowany jest na szkolenie przez pracodawcę, a sam udział w szkoleniu jest dla niego obowiązkowy.

Jak zostało to już wskazane, szkolenie powinno zostać wliczone do czasu pracy pracownika, a ponadto przysługuje mu z tego tytułu wynagrodzenie. Wynagrodzenie to winno być wyliczane przy uwzględnieniu warunków wynikających z umowy o pracę oraz przepisów prawa pracy. Precyzyjne udzielenie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób policzyć wynagrodzenie pracownika za miesiąc, w którym został wysłany na szkolenie na operatora koparki wymagałoby szczegółowej znajomości obowiązującego go rozkładu czasu pracy, a także kwestii związanych z samym szkoleniem np. dni w których się odbywa, liczby godzin szkolenia w poszczególnych dniach itd. Niemniej jednak nie ulega wątpliwości, że gdyby szkolenie pracownika trwało ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, istniałaby konieczność wypłaty mu dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych.

Ponadto, pracownik wykonujący na polecenie pracodawcy zadanie służbowe (w tym uczestniczący w obligatoryjnym szkoleniu) poza siedzibą pracodawcy lub poza swoim stałym miejscem pracy nabywa prawo do należności na pokrycie kosztów związanych z wyjazdem (dieta). Taka podróż służbowa trwa nieprzerwanie od momentu wyjazdu z siedziby firmy, stałego miejsca pracy bądź innej miejscowości wskazanej przez pracodawcę (np. może to być miejsce zamieszkania pracownika) do momentu powrotu do tego miejsca. Zatem ustalenie czasu trwania krajowej podróży służbowej oraz należnej z tego tytułu diety nie powinno nastręczać wiele trudności. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z § 7 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej kwotę diety zmniejsza się o koszt zapewnionego bezpłatnego wyżywienia, przyjmując się przy tym, że każdy posiłek stanowi odpowiednio: śniadanie - 25 proc. diety; obiad - 50 proc. diety; kolacja - 25 proc. diety. Powyższe odliczenie stosuje się odpowiednio w przypadku korzystania przez pracownika z usługi hotelarskiej, w ramach której zapewniono wyżywienie. Zatem pracodawca może pomniejszyć dietę, jeżeli zapewnił bezpłatne posiłki.

Przywołane powyżej Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej określa dalsze świadczenia, jakie winien spełnić pracodawca względem pracownika wysłanego na wyjazdowe szkolenie, m.in. zwrot kosztów noclegu w wysokości stwierdzonej rachunkiem, jednak nie wyższej za jedną dobę hotelową niż dwudziestokrotność stawki diety. W uzasadnionych przypadkach pracodawca może wyrazić zgodę na zwrot kosztów noclegu stwierdzonych rachunkiem w wysokości przekraczającej powyższy limit. Pracownikowi, któremu nie zapewniono bezpłatnego noclegu i który nie przedłożył rachunku przysługuje ryczałt za każdy nocleg w wysokości 150 proc. diety. Dodatkowo pracodawca musi pokryć koszty przejazdów, czy inne niezbędne i udokumentowane wydatki określone lub uznane przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb pracownika.

Pracownikowi przebywającemu w podróży krajowej trwającej co najmniej 10 dni, a taka ma miejsce w omawianym przypadku, przysługuje również zwrot kosztów przejazdu w dniu wolnym od pracy, środkiem transportu określonym przez pracodawcę, do miejscowości pobytu stałego lub czasowego i z powrotem. Tym samym pracownik ma możliwość powrotu na weekend do miejsca zamieszkania bez ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z takimi przejazdami. Koszty tego typu przejazdów obciążają bowiem pracodawcę, który musi zapewnić pracownikowi możliwość powrotu do miejsca zamieszkania. Należy jednak pamiętać, że to pracodawca decyduje w tego typu sytuacjach o wyborze środka transportu. Tytułem uzupełniania dodać należy także, że ww. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej ma zastosowanie do wszystkich pracowników (także ze sfery pozabudżetowej), jeśli dotyczące ich należności z tytułu podróży służbowej nie zostały uregulowane w obowiązujących ich układach zbiorowych pracy, regulaminach wynagradzania lub umowach o pracę (art. 775 § 5 Kodeksu pracy).

Czy twoja praca wymagała dodatkowego przeszkolenia?
21%

tak, ale zrobiłem je we własnym zakresie

48%

tak, wysłał mnie na nie pracodawca

31%

nie, nie musiałe(a)m się dodatkowo szkolić

łącznie głosów: 83

autor Paweł Kasprzyk radca prawny, Kancelaria Radców Prawnych Kasprzyk Waliszewski