Czy tylko zrzutka uratuje polską flotę?

2 sierpnia 2020, 15:00
Michał Lipka
Najnowszy artukuł na ten temat

Okręt podwodny trafi do Muzeum Marynarki Wojennej

Polska Marynarka Wojenna Flota mogłaby zyskać jedną lub więcej wartościowych jednostek, gdyby tylko skorzystać z historycznych doświadczeń i wzorem przedwojennej Ligi Morskiej i Kolonialnej zrobić ogólnonarodową zbiórkę na okręty dla niej. Skoro wtedy udało się współfinansować zakup ORP Orzeł, dlaczego miałoby się nie udać i tym razem? Internetowe zbiórki są coraz popularniejsze...



Oczywiście to tylko ironia i jeśli śmiech, to przez łzy, ale znając obecny stan naszych sił morskich oraz konsekwencję rządów w realizacji planów ich rozbudowy, nie pozostaje nam chyba nic innego.

Jak jest dziś - wszyscy zainteresowani sprawami morskimi wiedzą.

Wiele hałasu o nic



Każdy, nawet najdrobniejszy sukces, rozdmuchiwany jest ponad wszelką miarę - tak jak w przypadku budowy nowych holowników dla Marynarki Wojennej. Oczywiście dobrze, że nowe jednostki zastąpią te pływające już od dekad, ale czy sześć nowych holowników poprawi nasze morskie możliwości obronne?

Wodowanie holownika H-11
Podobnie jest w przypadku jednostek typu Kormoran czy najsłynniejszego okrętu pod biało-czerwoną banderą, czyli ORP Ślązak. Z jednej strony można się cieszyć, że pojawiły się nowe jednostki, ale - o czym już wielokrotnie pisaliśmy - ich przeznaczenie w znacznym stopniu jest defensywne, a możliwości do samodzielnej samoobrony są niewielkie.

Podniesienie bandery na ORP Ślązak
W plany budowy ofensywnych jednostek bojowych w polskich stoczniach nie wierzą już chyba nawet najwięksi fantaści - zresztą nie wiadomo, czy przypadkiem zaplanowana fregata, po licznych zmianach, korektach oraz cięciach kosztów, ostatecznie nie skończyłaby jako kanonierka obrony portu.

Programy Murena, Czapla, Miecznik czy podwodna Orka ładnie prezentowały się na slajdach i w kolejnych planach modernizacji sił morskich, ale obecnie, mimo zapewnień ze strony MON, nie wiadomo, kiedy i czy w ogóle doczekają się realizacji.

MON zaprasza do negocjacji ws. budowy Ratownika



Tonący brzytwy się chwyta



Skoro planowanie idzie nam słabo, co jakiś czas pojawiają się informacje, że polski rząd zainteresowany jest zakupem okrętów za granicą. Już tradycyjnie ma to być rozwiązanie tymczasowe, zanim powstaną nowe okręty w polskich stoczniach.

Jak to wygląda w praktyce, można zobaczyć choćby na przykładzie fregat Oliver Hazard Perry czy też wersji ekstremalnej - okrętów podwodnych Kobben (tymczasowość jest co jakiś czas przedłużana poprzez reanimację jednostek w stoczniach).

Wróćmy jednak do propozycji zakupu okrętów, jakie na przestrzeni ostatnich lat pojawiły się w przestrzeni publicznej.

Nadzieja z Danii...



Jedną z ciekawszych była plotka, iż polski rząd zainteresowany jest zakupem (lub budową w polskich stoczniach) duńskich fregat Iver Huitfeldt. Są to jednostki typowo ofensywne a ich możliwości są imponujące. Każdy tego typu okręt jest zdolny do śledzenia 1000 celów powietrznych i 100 morskich.

Do obrony przeciwlotniczej służą pionowe wyrzutnie rakiet, zaś obronę przeciwokrętową zapewniają wyrzutnie pocisków Harpoon. Do tego dodajmy jeszcze dwa działa 76 mm OTO Melara Super Rapid, 1 Oerlikon Millennium kalibru 36 mm, wyrzutnie torped i możliwość bazowania dwóch śmigłowców.

Posiadając te blisko 140 metrowe, mogące osiągną prędkość blisko 30 węzłów jednostki, nasza flota mogłaby przenieść się w zupełnie inny wymiar. No właśnie - mogłaby, bo niestety z rozmów nic nie wyszło.

Gdy pojawiła się informacja, o potrzebie zastąpienia nieco wysłużonego już zbiornikowca ORP Bałtyk, tworząc podstawy dla nowego okrętu logistycznego, opierano się głównie na duńskim projekcie Absalon. Pojawiły się wtedy nieliczne głosy, że może zamiast projektować i męczyć się z budową warto by było odkupić jeden z okrętów od Duńczyków. I tu skończyło się jednak podobnie jak i ze wspomnianymi wcześniej fregatami.

...albo ze Szwecji



Wszystkie nowe plany zakupowe dla Polskiej Marynarki Wojennej muszą przejść nieśmiertelną i ulubioną przez wojskowych fazę analityczno-koncepcyjną. Najczęściej kończy się ona konkluzją, iż projekt jest za drogi, ewentualnie nie spełnia pokładanych w nim nadziei lub też trzeba go nieco zmodyfikować. W każdym razie kończy się niczym i pomysł umiera śmiercią naturalną.

Dlatego też słowa ministra obrony narodowej, wygłoszone podczas podniesienia bandery na ORP Ślązak w listopadzie 2019 r., wywołały zrozumiałe poruszenie. Mariusz Błaszczak ogłosił wtedy bowiem, iż zakończona została faza analityczna dotycząca okrętów podwodnych i że "najkorzystniejszym rozwiązaniem pomostowym będzie współpraca z partnerem szwedzkim".

Mowa tu o zakupie dwóch okrętach typu Södermanland. Jak na polskie standardy są to nowe okręty, bo weszły do służby w 1989 roku. Zanim jednak podniosłyby biało-czerwoną banderę miały by przejść gruntowny remont i modernizację.

Szwedzki okręt podwodny przy nabrzeżu w Nowym Porcie
Choć proponowane okręty są nieco mniejsze od największego okrętu podwodnego ORP Orzeł to są zdecydowanie bardziej nowoczesne. Stworzone z myślą o działaniach na Bałtyku, czyli na dość płytkich wodach, są niezwykle ciche i mogą przebywać pod wodą przez długi czas (niektóre źródła podają czas nawet dwóch tygodni).

Oczywiście tego typu zakup miałby służyć szkoleniu załóg do czasu, aż będziemy budować okręty podwodne w rodzimych stoczniach. Pozostaje mieć nadzieje, że tym razem rozmowy zakończą się pozytywnie.

Brazylijsko-niemiecka samba



Warto zaznaczyć, że nieco wcześniej pojawiła się koncepcja zakupu dwóch okrętów podwodnych w... Brazylii. Służą tam okręty typu 209-1400, wyprodukowane przez niemiecką stocznie ILK.

Mają dość ciekawą charakterystykę (wyporność 1,586 ton; długość 61 m, szerokość 6,25 m), a ich maksymalna prędkość w wynurzeniu to 11 węzłów i 21,5 węzła w zanurzeniu. Uzbrojenie składa się z ośmiu wyrzutni torped (zapas to 16 torped).

Co szczególnie ważne dla polskich wojskowych, na tych okrętach istnieje możliwość dopasowania wyrzutni do strzelania pociskami Harpoon. Jednak koszt ich sprowadzenia do kraju był jednym z głównych czynników powodujących niesfinalizowanie umowy.

Australijski hazard



Skoro już jesteśmy na drugim końcu świata nie możemy nie wspomnieć tu o propozycji zakupu australijskich fregat typu Adelaide. Choć plany nabycia tych zmodernizowanych gruntownie przez Australijczyków fregat OHP miały swych gorących orędowników, to jednak nawet im zabrakło argumentów, gdy pojawiły się ostrożne szacunki finansowe całego przedsięwzięcia (2 miliardy złotych - i nie liczymy tu kosztów podróży do Polski) oraz faktyczna ocena przydatności tego typu okrętów w naszej flocie.

Weźmiemy amerykańskie LCS-y? Stocznie remontowe się ucieszą



Pojawiająca się ostatnio informacja przyprawiła pasjonatów spraw morskich o szybsze bicie serca. Otóż w niedługim czasie Stany Zjednoczone planują wycofanie ze służb okrętów typu LCS (Littoral Combat Ship - jednostka do działań przybrzeżnych).

Jako że Polska jest niemalże zawsze chętna do zakupu wszystkiego, co tylko oferuje amerykańska armia, pojawiły się informacje, że będziemy również zainteresowani nabyciem tego typu jednostek. Niewątpliwie byłoby się czym chwalić - jednostki mogące osiągać prędkości rzędu 44-47 węzłów, jedna zbudowana na bazie trimaranu, możliwość szybkiej wymiany modułów pozwalająca na dostosowanie do aktualnych potrzeb... Brzmi wspaniale, prawda?

No to gdzie jest haczyk? Bo jest i to nie jeden...

LCS-1 czyli USS Fredom to jednostka o wyporności 3050 ton, długości przeszło 115 metrów. W skład uzbrojenia wchodzi działko Mk 110 57 mm Mod, trzy karabiny maszynowe oraz wyrzutnia rakiet bliskiego zasięgu RIM-116 RAM. No i prędkość, która robi wrażenie - 47 węzłów!

Pierwotny projekt zakładał, że budowa okrętu zamknie się w kwocie 220 mln dolarów, ale ostatecznie wyniosła ponad 600 mln. Skład taka różnica? Amerykańska Marynarka podczas projektowania i już samej budowy zmieniała koncepcje i założenia (skąd my to znamy - patrz ORP Ślązak), więc trzeba było wykonać ok. 600 zmian konstrukcyjnych na całym okręcie.

Co ostatecznie otrzymano? Okręt z nieopancerzoną nadbudówką z kadłubem o minimalnej odporności. Zastosowanie modułów jest kwestią mocno dyskusyjną, a sytuacją zakrawającą na ponury żart jest to, że jednostki te są niezwykle podatne na korozję podwodnej części kadłuba.

Wspomniana wcześniej prędkość jest imponująca, ale co z tego, gdy maszynownia nieustannie ulega awariom.

Potencjał bojowy LCS-1 jest delikatnie mówiąc dyskusyjny.

Jeszcze gorzej wygląda sytuacja z LCS-2. Dzięki układowi trimarana okręt wygląda pięknie, ale na tym się kończą superlatywy, jakimi można go opisać. Brak opancerzenia, zerowa klasa lodowa, brak jakiejkolwiek odporności na pożar - to jego główne wady.

W rok po wejściu do służby LCS-2 musiał udać się do stoczni, gdyż jego kadłub został mocno zaatakowany przez rdzę.

Powstaje zatem pytanie, czy tego typu okręty są nam potrzebne? Z wizerunkowego punktu widzenia widzenia - jak najbardziej. Z czysto technicznego i wojskowego - w ogóle.

Na brak planu nie pomoże nawet internetowy challenge



Nieustannie pojawiające się usterki, moim zdaniem, skutecznie dyskwalifikują te okręty jako jednostki bojowe. Nie bez znaczenia jest tu również fakt, iż US Navy tak szybko chce się ich pozbyć ze służby.

Patrząc na pojawiające się co kilka miesięcy pomysły wzmocnienia naszej floty używanymi jednostkami z importu, nie można nie odnieść wrażenia, że brak jest jakiejkolwiek spójności w działaniach dotyczących Polskiej Marynarki Wojennej.

Nasza flota to obecnie zlepek głównie przestarzałych okrętów i nikt nie wie, jak to systemowo zmienić. Przeważa tu nadzieja wojskowych i politycznych decydentów, że któryś z naszych sojuszników się ulituje i odda nam za pół darmo jakiś okręt, nie ważne jaki, byle by tylko pływał (lub chociaż unosił się na wodzie), prezentował się ładnie i by można było głośnio ogłosić kolejny sukces oraz wzmocnienie naszego potencjału morskiego.

Przeraża w tym wszystkim brak jakiegokolwiek planu, brak determinacji, by coś w tej sprawie zmienić.

Współczuję marynarzom i oficerom pływającym na polskich okrętach, bo oni wiedzą najlepiej, na jakim sprzęcie na co dzień muszą służyć. Bo jeśli nikt nie ma pomysłu, jak im pomóc, to #newshipforpolishnavychallenge nie pomoże...