Kolejne modernizacje tramwajów z Niemiec wydłużą ich życie o 20-30 lat

3 sierpnia 2020 (artykuł sprzed 1 roku)
Krzysztof Koprowski
Najnowszy artukuł na ten temat Niemal 31 mln zł za naprawę 10 tramwajów Pesa
GAiT zakłada, że kolejne modernizacje tramwajów wyprodukowanych w Niemczech Zachodnich w latach 70 i 80. XX wieku pozwolą na ich dalszą eksploatację jeszcze przez 20-30 lat. Więcej zdjęć (3)

GAiT zakłada, że kolejne modernizacje tramwajów wyprodukowanych w Niemczech Zachodnich w latach 70 i 80. XX wieku pozwolą na ich dalszą eksploatację jeszcze przez 20-30 lat.

fot. Krzysztof Koprowski/Trojmiasto.pl

GAiT zakłada, że kolejne modernizacje tramwajów wyprodukowanych w Niemczech Zachodnich w latach 70 i 80. XX wieku pozwolą na ich dalszą eksploatację jeszcze przez 20-30 lat.

fot. Krzysztof Koprowski/Trojmiasto.pl

Miejska spółka Gdańskie Autobusy i Tramwaje zamierza wciąż modernizować tramwaje typu N8C sprowadzone z Niemiec. W ramach ogłoszonych przetargów przewiduje się m.in. wymianę elementów systemu hamowania, wymianę instalacji elektrycznej oraz układów napędowych. Jak wylicza spółka, zastąpienie poniemieckiego taboru nowymi tramwajami kosztowałoby więcej niż roczny budżet na całą komunikację miejską w Gdańsku.



Tramwaje Duewag N8C sprowadzone z niemieckich miast Dortmund (46 pojazdów) i Kassel (16 pojazdów) zostały wyprodukowane w latach 1978-1986.

Po sprowadzeniu do Gdańska wszystkie tramwaje przeszły wprawdzie gruntowne przebudowy (w tym wstawienie członu niskopodłogowego), lecz ich zużycie eksploatacyjne wciąż wymaga kolejnych prac.

W ostatnich miesiącach GAiT ogłosił przetargi na:
  1. wymianę 15 kompletów aparatów hamulcowych - przetarg nie został jeszcze rozstrzygnięty,
  2. dostawę i montaż siedmiu aparatów i urządzeń elektrycznych do modernizacji układów napędowych oraz montaż wcześniej zakupionych elementów tego typu - prace zostały powierzone firmie Enika z Łodzi (ok. 6 mln zł),
  3. wymianę w siedmiu tramwajach: zadanie I - instalacji elektrycznej, piasecznic i luster na sterowane elektrycznie; zadanie II - części mechanicznych (w tym czyszczenie i konserwacja podwozia), uszkodzonych i skorodowanych części poszycia - przetarg w całości unieważniono.

Rozkłady jazdy komunikacji miejskiej w Trójmieście


W 2018 r. zmodernizowano 12 tramwajów typu N8C, wymieniając m.in. elementy układu napędowego oraz instalacje elektryczne. Koszt prac wyniósł wówczas ok. 1 mln zł za pojazd. Więcej zdjęć (3)

W 2018 r. zmodernizowano 12 tramwajów typu N8C, wymieniając m.in. elementy układu napędowego oraz instalacje elektryczne. Koszt prac wyniósł wówczas ok. 1 mln zł za pojazd.

fot. Krzysztof Koprowski/Trojmiasto.pl

W 2018 r. zmodernizowano 12 tramwajów typu N8C, wymieniając m.in. elementy układu napędowego oraz instalacje elektryczne. Koszt prac wyniósł wówczas ok. 1 mln zł za pojazd.

fot. Krzysztof Koprowski/Trojmiasto.pl

Modernizacją zainteresowani wykonawcy wcześniejszych prac



W przypadku ostatniego przetargu należy odnotować, że wpłynęły oferty od dwóch wykonawców, którzy wcześniej dokonywali już modernizacji tramwajów sprowadzonych do Gdańska z Niemiec:
  1. spółka Modertrans z Poznania, która zadanie I wyceniła na kwotę ok. 9,47 mln zł, zaś zadanie II - 3,36 mln zł
  2. spółka 4iB z Gdańska zaproponowała za zadanie I kwotę ok. 4,94 mln zł, zaś za zadanie II - ok. 1,28 mln zł

Oferty gdańskiej firmy wprawdzie mieściły się w budżecie GAiT (odpowiednio ok. 5,25 mln zł oraz ok. 2,15 mln zł), lecz zostały odrzucone ze względu na niespełnienie warunków formalnych. Oferta Modertransu natomiast okazała się zbyt droga dla miejskiej spółki.

- Zamierzamy powtórzyć ten przetarg w najbliższym czasie, po przygotowaniu i publikacji nowej dokumentacji przetargowej - zapowiada Krzysztof Wojtkiewicz, główny specjalista ds. marketingu w GAiT.

Tramwaje po modernizacji prawie jak nowe



Czy jednak ciągłe naprawy i wymiany podzespołów w poniemieckich tramwajach mają uzasadnienie? Po ponad 30-40 latach eksploatacji kolejne usterki i awarie są przecież tylko kwestią czasu.

- Modernizacja tych tramwajów przy stosunkowo niewielkich nakładach finansowych zbliża pojazd do współczesnych standardów. Pasażerowie otrzymują komfort podróży porównywalny do tego, co oferują najnowsze tramwaje: siedzenia, wyświetlacze informacji pasażerskiej, monitoring i ładowarki USB, oświetlenie LED, klimatyzacja, system łagodnego rozruchu i hamowania, defibrylator. Motorniczy będzie korzystał z ergonomicznego fotela, takiego jak montowane są w Pesach i nowego pulpitu sterowania pojazdem opartego o ekrany dotykowe. Wymiana napędów i instalacji elektrycznej zapewni wysoką niezawodność tramwaju - przekonuje Wojtkiewicz.
Jednocześnie z modernizacją tramwajów typu N8C oraz zakupu nowych pojazdów, GAiT zamierza całkowicie wycofać wysokopodłogowe pojazdy Konstal 105Na, które są w podobnym wieku, co N8C. Więcej zdjęć (3)

Jednocześnie z modernizacją tramwajów typu N8C oraz zakupu nowych pojazdów, GAiT zamierza całkowicie wycofać wysokopodłogowe pojazdy Konstal 105Na, które są w podobnym wieku, co N8C.

fot. Krzysztof Koprowski/Trojmiasto.pl

Jednocześnie z modernizacją tramwajów typu N8C oraz zakupu nowych pojazdów, GAiT zamierza całkowicie wycofać wysokopodłogowe pojazdy Konstal 105Na, które są w podobnym wieku, co N8C.

fot. Krzysztof Koprowski/Trojmiasto.pl

Eksploatacja taboru z Niemiec przez kolejne 20-30 lat



Jak wynika z wyliczeń miejskiej spółki, za kwotę ok. 10-krotnie niższą niż nowy tramwaj (ok. 9-12 mln zł) pasażerowie otrzymują pojazd spełniający większość współczesnych wymagań i gwarantujący dalszą eksploatację przez 20-30 kolejnych lat.

- Całkowite wycofanie z ruchu 62 tramwajów typu N8C i zastąpienie ich nowymi pojazdami oznacza wydatek na poziomie 600 mln zł. Kwota ta przekracza roczne koszty funkcjonowania komunikacji miejskiej w Gdańsku [w budżecie na 2020 r. planowano przed epidemią koronawirusa na ten cel ok. 425 mln zł - dop. red.] - wylicza przedstawiciel GAiT.
Czytaj też:

Jak wygląda modernizacja tramwaju typu N8C?



Materiał archiwalny z 2018 r.
Czy należy jeszcze modernizować tramwaje sprowadzone z Niemiec?
27%

tak, to znacznie tańsze rozwiązanie niż zakup nowych tramwajów

27%

tak, ale wyłącznie te w najlepszym stanie technicznym

46%

nie, to zbyt stare konstrukcje, by wydawać pieniądze na kolejne prace

zakończona

łącznie głosów: 1855

Opinie (357) ponad 20 zablokowanych

  • (56)

    A dlaczego nie z Polski?My też potrafimy budować autobusy i tramwaje.A tak jak zwykle zarobi zagranica.

    • 227 111

    • konstale chcesz remotowac? (1)

      • 40 1

      • Tak przerobić na tramwaje magnetyczne. Niech kursują na Stogach

        • 1 0

    • Dlatego ze .....

      w Polsce nie ma używanych tramwajów w tym wieku i w takim stanie , albo nowe polskie albo używane z Niemiec .

      • 46 2

    • Bo mamy słupy z niemiec w miesci cudów i dewelop. (1)

      • 35 36

      • Jeden tramwaj , jedna Du jeden Gdańsk

        • 5 11

    • Polacy jak widac na przykladzie Pesy nie potrafia

      • 34 18

    • to ci odpowiem (3)

      kolega mechanik zatrudnił się w firmie kolejowej. Naprawa maszyn torowych. Opowiadał jacy tam sami znajomi pracują. Nie potrafią przestawić klucza by kręcił w drugą stronę. Złodziejstwo i kombinatorstwo. Jeżeli we wszystkich spółkach jest podobnie to niestety to musi upaść.

      • 17 9

      • Ale na państwowym to normalne (2)

        • 14 3

        • ale nienormalne jest wsadzanie nieoPiSanej liczby sadzeniaczków na wysokie stołeczki (1)

          bez praktyki bez doświadczenia bez Wykształcenia! ... bez patrzenia się na przepisy i regulaminy... byle SWóJ!
          i potem są efekty - im nawet zdrowe jak koń klacze padają...

          • 14 6

          • W Gdańsku?

            Sadzeniaczki? Chyba jednak krewni i POwinowaci.

            • 8 9

    • A ty czytać ze zrozumieniem chyba nie potrafisz skoro piszesz to co własnie napisałeś.

      • 5 4

    • (3)

      Taaak, można kupić tramwaje z Olsztyna, albo może Krakowskie? :D

      • 12 1

      • Jeden krakowski mamy (1)

        • 3 1

        • Jeśli masz na mysli

          Ringa to nie jest on krakowski ale jak najbardziej rodowity gdanski doprowadzony do tego wspanialego stanu przez złote raczki z Krakowa
          Jeden taki egzemplarz zachowali jednak sobie...

          • 4 0

      • Chcesz kupić tramwaje z Olsztyna?

        miasta które stworzyło sieć tramwajową od zera zaledwie 5 lat temu? Kto wymienia tabor po 5 latach?

        • 3 0

    • (14)

      Całkowite wycofanie z ruchu 62 tramwajów typu N8C i zastąpienie ich nowymi pojazdami oznacza wydatek na poziomie 600 mln zł. Kwota ta przekracza roczne koszty funkcjonowania komunikacji miejskiej w Gdańsku

      • 13 1

      • Gdańsk stać na nowe tramwaje. (12)

        Zamiast rozbudowy Kartuskiej można kupić 5 nowych tramwajów.

        Droga zielona to zakup 260 tramwajów.

        Gdańsk inwestuje w drogi dla samochodów, dlatego nie ma pieniędzy na transport zbiorowy. Ot cała zagadka.

        • 11 13

        • Inwestują w drogi które i tak są ciągle zakorkowane (10)

          Kwadratura koła

          • 3 11

          • w nocy niekoniecznie (4)

            warto wiedzieć, że próby rozładowania korków jedynie przez rozbudowę sieci ulicznej miast nigdy nie przyniosło rezultatów, tak jak popuszczanie pasa nie przyczyniło się do przezwyciężania objawów nadwagi i otyłości.

            warto wiedzieć, że próby rozładowania korków jedynie przez rozbudowę sieci ulicznej miast nigdy nie przyniosło rezultatów, tak jak popuszczanie pasa nie przyczyniło się do przezwyciężania objawów nadwagi i otyłości. Sama "poprawa" jakości funkcjonowania transportu zbiorowego (modernizacja taboru, rozbudowa linii i wzrost częstotliwości) nie przyczyniła się do sensownych zmian nawyków komunikacyjnych mieszkańców. Tylko położenie nacisku na poprawę komfortu i bezpieczeństwa pieszych i rowerzystów chcących docierać do stacji SKM i PKM może tutaj coś zmienić na lepsze.

            • 5 5

            • Problem leży gdzie indziej. (3)

              W Gdańsku tramwaje są wzdłuż dróg o ruchu przyspieszonym. Nigdy tramwaj nie będzie atrakcyjniejszy od samochodu, przy takim układzie.

              Sensownie rozbudowywany system transportowy, to szybkie drogi dla

              W Gdańsku tramwaje są wzdłuż dróg o ruchu przyspieszonym. Nigdy tramwaj nie będzie atrakcyjniejszy od samochodu, przy takim układzie.

              Sensownie rozbudowywany system transportowy, to szybkie drogi dla samochodów jako obwodnice, a szybkie trasy zbiorkomu jako promieniste.
              Tramwaj musi być szybszy od samochodu, a nie będzie szybszy jeśli sam czas dojścia na przystanek jest dłuższy niż przejechanie 2 km samochodem.

              • 6 2

              • genialne

                co zlego w tym że samochód będzie szybszy albo wygodniejszy? To środki transportu dla zupełnie innych grup.

                • 3 3

              • wszystko fajnie oprócz faktu (1)

                że nie da sie tego zastosować w gdańsku położonym między moem a lasem i wzgórzami:)))

                choć nadal uważam, że po trasie pkm od moreny/jasienia do zajezdni powinien kursować tramwaj.

                • 2 0

              • Oczywiście, że się da

                Gdańsk ma (miał) bardzo sprzyjający układ urbanistyczny pod szybki transport zbiorowy. Jednak z czasem dzika zabudowa doprowadziła miasto na skraj ruiny, co widać w rankingach miast w kraju, gdzie Gdańsk regularnie traci

                Gdańsk ma (miał) bardzo sprzyjający układ urbanistyczny pod szybki transport zbiorowy. Jednak z czasem dzika zabudowa doprowadziła miasto na skraj ruiny, co widać w rankingach miast w kraju, gdzie Gdańsk regularnie traci względem innych dużych miast w kraju.

                Krok pierwszy - wykorzystać co już jest. Obecnie czas przejazdy Mickiewicza-Opera to 6 minut, z czego 1:30 min to oczekiwanie na zielone. Tak się nie zbuduje atrakcyjnego środka transportu.

                • 1 2

          • (4)

            Prawo Lewisa-Mogridgea - po rozbudowie systemu drogowego dąży on do zapełnienia swojej przepustowości. (Budowanie nowych dróg powoduje, że więcej osób jeździ samochodem)
            Paradoks Downsa-Thompsona - czas jazdy

            Prawo Lewisa-Mogridgea - po rozbudowie systemu drogowego dąży on do zapełnienia swojej przepustowości. (Budowanie nowych dróg powoduje, że więcej osób jeździ samochodem)
            Paradoks Downsa-Thompsona - czas jazdy samochodem jest zależny od czasu jazdy "od drzwi do drzwi" transportem zbiorowym. (Słaby system TZ prowadzi do większej liczby samochodów na ulicach).

            Zweryfikowane milion razy, zawsze się sprawdza. Budowa dróg (a zwłaszcza kosztem TZ) to działanie prowadzące jedynie do wzrostu korków, nic więcej.

            • 6 3

            • No i dobrze że jeździ samochodami (1)

              to oznacza poprawę jakości życia.

              • 3 1

              • Mniej więcej od 15 lat posiadanie samochodu

                nie oznacza statusu życiowego. Dzisiaj samochód to zwykła rzecz codziennego użytku, jak telefon komórkowy czy zmywarka. Tylko część osób nadal wierzy w swojego blachosmroda jako wyznacznik statusu.

                • 1 3

            • u nas nigdy nie wyjdzie (1)

              choćby ze względu na brak synchronizacji, ilość kursów ograniczana do minimum (a potem tłumaczą, ze mało ludzi korzysta w tych godzinach- mało korzysta, bo mało kursów). Do tego komunikacja szybkobieżna (skm) należy do

              choćby ze względu na brak synchronizacji, ilość kursów ograniczana do minimum (a potem tłumaczą, ze mało ludzi korzysta w tych godzinach- mało korzysta, bo mało kursów). Do tego komunikacja szybkobieżna (skm) należy do pkp nie do miasta, więc nigdy nie będzie dobrze. choć dużym krokiem naprzód jest bilet na skm w cenie miesięcznego na terenie gdańska...
              inna sprawa, że w przypadku ruchu samochodowego u nas ze względu na geografię nie ma sensownej alternatywy dla grunwaldzkiej na większości odcinków- w większości miast większych niż 200k mamy kilka ulic dwupasmowych ułożonych równolegle i ruch się rozkłada. my mamy trójpasmówkę, ale każda równoległa ma max kilometr ( z wyjątkiem może wita stwosza/wojska polskiego)
              tak wiec inwestycje w ruch samochodowy nie służą za bardzo zwiększeniu przepustowości...

              • 1 2

              • Oprócz Grunwaldzkiej mamy jeszcze trzy równoległe ciągi dla samochodów

                A i tak wszystko stoi w korku. Problemem nie jest brak pasów dla samochodów, ale za dużo samochodów. Każdy kolejny pas ruchu to więcej samochodów.
                Rozwiązanie jest proste. Zlikwidować połowę przepustowości dla

                A i tak wszystko stoi w korku. Problemem nie jest brak pasów dla samochodów, ale za dużo samochodów. Każdy kolejny pas ruchu to więcej samochodów.
                Rozwiązanie jest proste. Zlikwidować połowę przepustowości dla samochodów i zorganizować w to miejsce sensowny transport zbiorowy. I nagle się okaże, że korków nie widać (tą drogą poszedł Paryż, korki owszem są, ale stoi w nich 10% mieszkańców miasta, a nie 60% jak w Gd).

                • 1 1

        • i dobrze ze budują drogi

          samochody sa szybkie i wygodne

          • 5 2

      • Poza tym i to weźcie pod uwagę

        po modernizacji do klasy N8C-AC1 z tego jak niektorzy pisza zostaje tylko i wylacznie skorupa i wozki !

        • 2 0

    • tak, Pesa świetnie buduje

      tylko że z opóźnieniem i wadliwie

      • 13 10

    • prawie jak nowe w prawie metropolii

      • 9 7

    • widocznie w innych miastach sie nie znają (7)

      i niepotrzebnie kupują nowe

      • 4 6

      • Gdańsk też kupuje nowe. Udział nowych w Gdańsku jest bardzo wysoki na tle innych polskich miast. (6)

        • 8 2

        • byłeś kiedyś w innym miescie? (5)

          zobacz jak tam wyglądają nowe tramwaje i pociągi - jestesmy za nimi ze 20 lat

          • 4 11

          • Wiesz ile 105tek jeździ w Stolicy?

            • 6 1

          • byłem w wielu innych miastach (1)

            w wielu z nich kursują tramwaje jeszcze starsze niż w Gdańsku. Wiele miast zazdrości nam SKM, którego tabor powinien być faktycznie szybciej sukcesywnie wymieniany. Częstotliwość serwisu SKM powinna zostać podniesiona do

            w wielu z nich kursują tramwaje jeszcze starsze niż w Gdańsku. Wiele miast zazdrości nam SKM, którego tabor powinien być faktycznie szybciej sukcesywnie wymieniany. Częstotliwość serwisu SKM powinna zostać podniesiona do nie więcej niż 5 minut w godzinach szczytu. Poprawa dostępu pieszych i rowerzystów do stacji SKM mogłaby być kolejnym działaniem skutecznie wpływającym na zachowania komunikacyjne mieszkańców. Czekam na elektryfikację PKM i bajpas kartuski - bez tego nadal będziemy mieli coraz gorsze warunki poruszania się po Trójmieście.

            • 5 1

            • Skm zazdroszczą ? Tego jeszcze nie słyszałem, metra w Warszawie z jego częstotliwością to owszem ale naszej skm !?

              • 1 2

          • (1)

            a ty byłeś? Gdzie? Kraków, Warszawa, Wrocław, Poznań - same nówki niebiegane. Jak twój mózg

            • 2 2

            • Wrocław same nówki ? Nie kłam .byłem widziałem

              Tam to nawet te nowe są niskopodłogowe tylko w środku jak dortmundy po remoncie.Takie ciekawe wynalazki.

              • 6 1

    • W czasie gdy były kupowane pierwsze "Drotmundy" to w Gdańsku królowały 105ki, a Pesa dopiero raczkowała w zakresie produkcji tramwajów. A u nas nie ma rynku wtórnego na tramwaje, bo we wszystkich miastach jeździły 105N lub jeszcze większe zabytki.

      • 9 0

    • Tak, zwłaszcza PESA

      Gigantyczne opóźnienia, a wyroby takie sobie.

      • 8 1

    • Ale nie kupujemy dodatkowych starych (5)

      tylko remontujemy te co mamy.
      Tym niemniej, niech miasto nie ściemnia.
      Te tramwaje są za krótkie i powinny jeździć w dwuskładach ale... dwuskłady nie mieszczą się na przystankach, które kiedyś postanowiliśmy skrócić.

      • 7 3

      • Nie tylko to (3)

        Przy "remoncie" polegającym na wiejskim tuningu wymontowano gniazda i oryginalne sprzęgi. Dzisiaj nie ma możluwosci ukrotnienia składów poza konstalami.
        Niemcy nawet w nowych wagonach mają taką mozliwosc.
        My zamawiamy za to dwukierunki nie wiadomo po co

        • 1 3

        • po to by oszczędzać na budowaniu pętli (1)

          • 2 0

          • nie tylko dlatego

            oszczędność jest głównie "terenowa". krańcówka jak w Migowie czy na Sucharskiego jest mniej inwazyjna.

            • 2 0

        • nie wiesz po co ale się wypowiesz?

          • 1 0

      • w Gdańsku nigdy nie było 65 metrowych przystanków.

        Przebudowy wymagałyby wszystkie.

        • 3 0

    • Bo tak

      • 0 0

    • Jedyne na co Gdańsk stać to złom z Niemiec...masakra (2)

      • 4 7

      • Kieszonkowa Metropolia z kieszonkowymi ambicjami (1)

        • 3 4

        • no to spadaj na Podkarpacie, stolicę mądrych inaczej Polaków

          • 3 3

    • Tak rządzi dobra gospodyni. Niech Niemiec się uczy.

      • 0 2

    • Wy z Polski sobie budujcie. My w Gdańsku urządzamy się po swojemu.

      • 1 2

    • Jak to dlaczego bo wspaniała pani dulkiewicz robi dobrze ale tylko Niemcą czego wy się spodziewacie od rządzących platfusów.

      • 1 1

    • PESA jest z Polski i mamy ich też dużo, ale są drogie.

      • 1 0

  • 100 lat!!! (7)

    100 lat!!!
    A Niemiec patrzy i nie wierzy:D

    • 226 16

    • Te tramwaje sa lepsze od Pes (2)

      • 15 18

      • może tak, a może nie (1)

        nawej jeśli to prawda, że pesy są jakościowo gorsze i droższe w utrzymaniu, to jednak nam Polakom i tak bardziej się opłaca kupić polskie tramwaje

        • 8 4

        • NIE, nie warto kupować k*opra tylko dlatego że jest "polskie"

          • 3 4

    • Panie niemiec płakał jak sprzedawał (1)

      co niedzielę dzwoni by posłuchać dzyń dzyń

      • 24 6

      • Po remoncie zrozumie jaki blad zrobil.

        • 0 2

    • Niemiec płakał jak sprzedawał

      Hahahahaha

      • 3 2

    • Abyś wiedział!

      Wymiana tramwajów N8C na nowe Bombardier Flexity Classic NGT8 w Dortmundzie nie była projektem sukcesu. Po ośmiu latach stwierdzono, że na wózkach nowych tramwajów jest pełno rdzy a podłogi są uszkodzone. Czasowo z 41

      Wymiana tramwajów N8C na nowe Bombardier Flexity Classic NGT8 w Dortmundzie nie była projektem sukcesu. Po ośmiu latach stwierdzono, że na wózkach nowych tramwajów jest pełno rdzy a podłogi są uszkodzone. Czasowo z 41 potrzebnych do obsługi linii U43 i U44 pojazdow, tylko 28 można było używać. To oznaczało zastąpienie niektórych odcinków trasy autobusami i redukcję długości pojazdów. Na linii U43 dwa tramwaje są strzępione, aby udostępnić pasażerom wystarczającą liczbę miejsc. Po skróceniu składów dochodziło do opóźnień i tłoku. Również N8C kursowały do 2011 r. w Dortmundzie przeważnie w parę.

      • 7 0

  • stajecie sie lepsi niz skm (1)

    Skmka ma mlodszy tabor

    • 145 25

    • Nie ma młodszego taboru, poza tym w skm wszystkie poza 1 skladem sa stare a tu tylko czesc

      • 10 5

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.