Upamiętnią obrońców Westerplatte i Porozumienia Sierpniowe

10 sierpnia 2020, 17:05
Rafał Borowski, Michał Sielski
artykuł historyczny
Najnowszy artukuł na ten temat

1 września uroczystości na Westerplatte

Wizyta ministra kultury i dziedzictwa narodowego Piotra Glińskiego w Trójmieście zaowocowała ciekawymi informacjami. Ogłoszono program wydarzeń, które upamiętnią 40. rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych, a także powołanie sądu konkursowego, który oceni projekty nowego zagospodarowania terenu Westerplatte, gdzie powstanie m.in. cmentarz jego bohaterskich obrońców.



W poniedziałkowe popołudnie, w historycznej sali BHP Stoczni Gdańskiej odbyła się konferencja, na której przedstawiono listę wydarzeń, które upamiętnią zbliżającą się 40. rocznicę Porozumień Sierpniowych. Ich organizatorami są Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, NSZZ Solidarność oraz Instytut Dziedzictwa Solidarności.

Upamiętnienie opozycjonistów z całego kraju



Wspomniane instytucje reprezentowali minister Piotr Gliński, przewodniczący NSZZ Solidarność Piotr Duda oraz dyrektor IDS Mateusz Smolana. Podczas konferencji podkreślono, że zaplanowane wydarzenia mają upamiętnić nie tylko porozumienia podpisane w Gdańsku, ale wysiłek wszystkich Polaków, zaangażowanych wówczas w działalność opozycyjną.

- Niezłomność polskiego narodu, jego wytrwałość w pokojowej walce o wolność, zburzyły wtedy pojałatański porządek i odmieniły oblicze ówczesnego świata. A wszystko zaczęło się od solidarności z drugim człowiekiem i solidarności związkowej, która 40 lat temu zjednoczyła polskie społeczeństwo w dążeniu do wolności. Naszym obowiązkiem jest chronić to dziedzictwo. Ono należy też do przyszłych pokoleń i pamięci świata. Postulaty Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego ludzkość wpisała na listę Światowego Dziedzictwa Unesco. Musimy pamiętać o tych porozumieniach, zawartych w Szczecinie, Gdańsku, Jastrzębiu-Zdroju, Dąbrowie Górniczej, a przedtem jeszcze w Świdniku i Lublinie, a następnie w tysiącach zakładów pracy i miejscowości. Te porozumienia stanowią kamień węgielny naszego powrotu do wolności - mówił minister Gliński.

Jakie atrakcje upamiętnią rocznicę?



W programie wydarzeń upamiętniających tę niezwykłą rocznicę zaplanowano m.in.:


  • wirtualną wystawę pod hasłem "Człowiek rodzi się i żyje wolnym", która będzie się składać z czterech edycji: gdańskiej, szczecińskiej, śląsko-dąbrowskiej i ogólnopolskiej. Pierwsze trzy przedstawią przebieg strajków w regionach, zaś czwarta będzie stanowić ich podsumowanie w skali całego kraju. Wystawa będzie dostępna od 10 sierpnia na stronie www.strajki1980.pl
  • kino letnie przy siedzibie Krajowej Komisji NSZZ Solidarność przy ul. Wały Piastowskie 24 w Gdańsku, obok tzw. niebieskiej bramy. 31 sierpnia zostaną plenerowo wyświetlone cztery filmy, nawiązujące do dziedzictwa Solidarności: Grupa Oporu, Śmierć jak kromka chleba, Popiełuszko. Wolność jest w nas oraz Robotnicy'80. Początek wydarzenia o godz. 16, wstęp wolny.
  • wystawy poświęcone postaciom Kornela Morawieckego i prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Pierwsza zostanie wystawiona 30 września w historycznej sali BHP Stoczni Gdańskiej, druga we wrześniu 2020 r na dziedzińcu siedziby MKiDN w Warszawie
  • wystawę "Księża Solidarności", która zostanie w październiku również w historycznej sali BHP Stoczni Gdańskiej
  • wydanie książki "Alfabet Solidarności" oraz albumu "40-lecie Solidarności", zaplanowane na listopad i grudzień tego roku

Obecność prezydenta i premiera



Z powodu pandemii koronawirusa - a właściwie związanych z nią obostrzeń - należało zmienić pierwotny plan uroczystości podpisania Porozumień Sierpniowych w Gdańsku 31 sierpnia. Ostateczny kształt wydarzenia jest jeszcze w przygotowaniu, ale zapowiedziano, że na pewno weźmie w nim udział prezydent RP Andrzej Duda oraz premier Mateusz Morawiecki.

- Nie możemy do końca przewidzieć, jak do końca będą wyglądać te uroczystości 31 sierpnia w Gdańsku. Jedno wiemy na pewno. O godz. 16 jest msza św. w kościele św. Brygidy, którą zaszczycą osoby takie jak pan prezydent RP czy pan premier. Jednak dokładny przebieg uroczystości - z powodu pandemii koronawirusa - trudno mi w tej chwili określić. My jako związkowcy musimy dostosować się do wszystkich norm [sanitarnych - dop. red.] - skwitował przewodniczący NSZZ Solidarność Piotr Duda.

Żądanie zwrotu tablic z postulatami



Warto wspomnieć, że podczas konferencji przewodniczący w stanowczych słowach zażądał od władz Europejskiego Centrum Solidarności zwrotu oryginałów tablic z 21 postulatami sierpniowymi. Zapowiedział również, że docelowym miejscem ich przechowywania powinna być historyczna sala BHP Stoczni Gdańskiej. Szczegóły dotyczące konfliktu o tablice opisaliśmy na początku lipca.

Czytaj więcej: Mija termin zwrotu tablic z postulatami Sierpnia '80. ECS ich nie odda

- ECS miało zwrócić tablice Narodowemu Muzeum Morskiemu. Ich miejsce jest tutaj, w Sali BHP. Tu, gdzie zostały podpisane Porozumienia Sierpniowe. Oczekuję od ECS, że do 31 sierpnia te tablice wrócą tam, gdzie powinny być. Po co ESC te tablice? One mają dla nich tylko wartość historyczną i to może nie do końca. A dla nas mają wartość bieżącą, bo my te postulaty realizujemy, a oni się tymi postulatami brzydzą. Przypomnę: podniesienie wieku emerytalnego, handel w niedzielę. Przecież posłowie zbliżeni do tych, który zarządzają ECS, głosowali w parlamencie przeciwko tym postulatom. Apeluję tutaj także do pana premiera, aby pan dyrektor Narodowego Muzeum Morskiego oddał pilnie sprawę do sądu. Oni mają usta pełne frazesów, a tu przytulili sobie cudzą własność. Jeżeli tablice nie wrócą do Narodowego Muzeum Morskiego, to powiem 31 sierpnia, że pan Kerski jest po prostu złodziejem - skomentował Duda.

Pierwszy krok do zagospodarowania Westerplatte



W poniedziałek 10.08.2020 ogłoszono też powołanie sądu konkursowego, który oceni propozycje architektów, którzy zgłoszą się do konkursu na zagospodarowanie terenu Westerplatte i budowę tam cmentarza z prawdziwego zdarzenia.

- Rozmach ma być właściwy dla rangi obrońców Westerplatte: cmentarz powstanie w miejscu, w którym wsiąkała krew naszych bohaterów. Będzie na nim okazały plac apelowy, gdzie będą mogły odbywać się uroczystości państwowe i historyczne. Na samym cmentarzu będzie 12 miejsc dla bohaterów Westerplatte i 12 dodatkowych, bo rodziny żołnierzy pochowanych w innych miejscach chcą przenieść ich mogiły na ten cmentarz - mówi dyrektor Muzeum II wojny światowej w Gdańsku, Karol Nawrocki.
Najlepszych architektów do konkursu ma zachęcić nie tylko splendor zaprojektowania znanej nie tylko w Polsce przestrzeni, ale też pula nagród, wynosząca 170 tys. zł. Sąd czeka na prace konkursowe do 12.12.2020, a 22.12.2020 publicznie ogłoszone zostaną wyniki konkursu. Na początku roku będzie można natomiast obejrzeć wystawę pokonkursową.
Czy wiesz, czym były Porozumienia Sierpniowe?
61%

tak, pamiętam nawet ich podpisanie

25%

tak, dobrze znam to zagadnienie, choć jestem młody

9%

moja wiedza na ten temat jest szczątkowa

5%

nie, nic o tym nie wiem

zakończona

łącznie głosów: 735