Jak dbać o serce? Poradnik pacjenta

28 maja 2013 (artykuł sprzed 7 lat)
Anna Żukowska

To jeden z najważniejszych narządów naszego ciała. Jeśli go zaniedbamy, czekają nas poważne konsekwencje. W poradniku pacjenta piszemy, jak chronić serce, na co zwracać uwagę i kiedy udać się do kardiologa.



U płodu serce zaczyna bić już 22 dni po zapłodnieniu i nie przestaje aż do śmierci. Kiedy pozostałe narządy się dopiero rozwijają, serce już pracuje. Odpowiada za pompowanie krwi do całego ciała, aby każda komórka została zaopatrzona w tlen. Jeśli nie jesteśmy obciążeni żadną chorobą, która powoduje jego niewłaściwą budowę, powinniśmy się skupić na tym, żeby serce pozostało zdrowe.

Szukasz kardiologa w Trójmieście? Skorzystaj z naszego katalogu.

Działania profilaktyczne wcale nie są skomplikowane - powinniśmy prowadzić zdrowy tryb życia, czyli stosować zdrową dietę (nie nadużywać tłuszczów zwierzęcych, jeść produkty pełnoziarniste, warzywa, owoce i ryby) oraz się ruszać. Serce to mięsień, który - tak jak wszystkie pozostałe - musi być trenowany. Zalecana jest zwłaszcza jazda na rowerze, marsze czy pływanie. Palenie tytoniu niekorzystnie wpływa na cały organizm, a na serce działa szczególnie niedobrze. U palaczy każdy kolejny papieros nasila rozwój miażdżycy. Chroniczny stres również powoduje zwiększone problemy z sercem (wydzielane hormony przyspieszają rytm serca, podnoszą ciśnienie oraz zwężają naczynia krwionośne), powinniśmy więc go unikać. Na końcu pozostaje przypomnieć o kontrolnych badaniach na obecność cholesterolu i cukru oraz co pewien czas mierzyć ciśnienie krwi. Prawidłowe ciśnienie to wartość pomiędzy 120 na 80 a 135 na 85. Zaniepokoić powinno nas ciśnienie powyżej 140 na 90.

Najczęstsze problemy, jakie mamy z sercem to: choroba wieńcowa, która występuje z powodu niedrożności tętnic i niedostarczania odpowiedniej ilości tlenu do mięśnia sercowego. Wynika ze zwężania się tętnic w wyniku odkładania się cholesterolu. Kolejny częsty problem to zawał serca. Wywołują go najczęściej również zatkane tętnice i prowadzi do obumarcia części komórek mięśniowych serca. Długotrwałe nadciśnienie tętnicze jest trudne do zauważenia, najczęściej jest wykrywane podczas rutynowego badania np. u lekarza pierwszego kontaktu. Nieleczone prowadzi do niewydolności nerek, mięśnia sercowego czy udaru mózgu. Kolejnym problemem są zaburzenia rytmu serca.

Dr Maciej Kempa z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego specjalizuje się w tym obszarze. - Głównym objawem, który powinien zaniepokoić pacjenta to odczuwanie kołatania serca - wyjaśnia. - Jeszcze poważniejszym objawem, który powinien nas zaalarmować to omdlenia. Żeby postawić diagnozę, kieruję pacjentów na szereg badań, m.in. zlecam wykonanie echa oraz EKG serca i badania holterowskie.

Wiek jest istotny, jeśli chodzi o ryzyko pojawienia się wielu chorób. Z problemami kardiologicznymi również odgrywa dużą rolę, ale ważny jest też styl życia, obciążenia genetyczne i unikanie ryzykownych zachowań, takich jak palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, czy równoczesne chorowanie np. na cukrzycę. Problemy z sercem ma w Polsce co trzeci mężczyzna i co szósta kobieta, więc panowie powinni być bardziej czujni, kiedy zaczną się duszności, kołatanie serca lub omdlenia.

- Najwięcej mam pacjentów z chorobą wieńcową, niewydolnością serca i różnego rodzaju arytmiami - mówi dr Mariola Kobuszewska-Chwirot z Centrum Medycznego Kardiotel. - O skierowaniu do specjalisty zawsze powinien decydować lekarz pierwszego kontaktu. On zna najlepiej pacjenta, wie, czy w rodzinie występują choroby układu krwionośnego i może zlecić lub wykonać podstawowe badania potwierdzające ryzyko pojawienia się choroby. Regularnie wykonywać pomiar ciśnienia powinni pacjenci z cukrzycą, otyli, prowadzący mało aktywny styl życia. Jeśli nie są w grupie ryzyka, wystarczą badania okresowe i wykonanie profilu lipidowego, czyli ilości cholesterolu i triglicerydów we krwi, raz na pięć lat.

Podstawowe badania, na jakie może nas skierować lekarz kardiolog, oprócz rutynowych badań krwi, to echo serca, EKG serca i jego wydłużona wersja - badanie metodą Holtera. Echo serca to nic innego, jak obejrzenie mięśnia sercowego na USG. Badanie może wykazać nieprawidłowości w budowie serca, funkcjonowaniu zastawek i określa wielkość oraz prace serca. EKG serca, to badanie polegające na uzyskaniu graficznego zapisu pracy serca. Do klatki piersiowej są przyczepiane specjalne elektrody, a urządzenie odczytujące zapisuje wynik. Może wykazać m.in. arytmię serca. Badanie metodą Holtera to ciągłe monitorowanie i zapis na specjalnym, przenośnym urządzeniu pracy serca przez całą dobę. Ta metoda służy m.in. do wykrycia zaburzeń rytmu serca.

Ze skierowaniem do lekarza kardiologa musimy się zarejestrować w poradni specjalistycznej. Na wizytę czeka się od dwóch miesięcy nawet do pół roku. Koszt wizyty prywatnie to 100-200 zł. Wykonanie zleconych badań to kolejne wydatki - echo serca kosztuje 80-100 zł, EKG serca wraz z opisem 30-40 zł, a badanie holterowskie 80-120 zł.
W jaki sposób dbasz o swoje serce?
46%

staram się żyć aktywnie, uprawiać sport i zdrowo się odżywiać

9%

regularnie mierzę ciśnienie

9%

staram się nie denerwować

20%

właściwie nie dbam szczególnie o serce, ale zacznę

16%

nie dbam i nie zacznę działań profilaktycznych dopóki czuję się dobrze

zakończona

łącznie głosów: 128