stat

Zdrowe i piękne zęby - jak o nie prawidłowo dbać?

4 listopada 2019, 8:00
Monika Bielkiewicz

"Uśmiechnij się!" - grzmią poradniki psychologiczne, wskazując, że właśnie takim ludziom żyje się lepiej. Marzymy o pięknym uśmiechu i nie chcemy tego robić półgębkiem, ale to nie zawsze jest łatwe. Często stan naszych zębów pozostawia wiele do życzenia, a tymczasem wystarczy samodyscyplina i zaufanie do profesjonalistów.



Statystyki dotyczące higieny jamy ustnej Polaków są wciąż przerażające. Prawie 4 mln osób nie myje zębów, 40 proc. panicznie boi się dentysty, a połowa Polaków po 65. roku życia nie ma zębów. Sami rzetelnie pracujemy na te wyniki. A tymczasem droga do zdrowych i pięknych zębów nie jest trudna. Wystarczy prawidłowo i systematycznie dbać o nie oraz regularnie odwiedzać gabinet stomatologiczny. A po co nam zęby, wyjaśnia dyplomowana higienistka stomatologiczna.

- Zęby mają walory estetyczne, ale przede wszystkim funkcjonalne, o decydującym znaczeniu dla jakości naszego życia. Dzięki nim możemy mówić, jeść, a ich ułożenie determinuje, jak wyglądają nasze rysy twarzy, oraz to, czy nasze oblicze wygląda przyjaźnie - wylicza Aleksandra Antochowska z Perfect Smile Clinic Wrzeszcz.

Umyj ząbki



Każdy z nas słyszał to polecenie w dzieciństwie na zmianę z zaganianiem do umycia rąk. I słusznie - nawyk regularnego mycia zębów powinien wejść nam w krew, bo to podstawa utrzymania zębów w dobrym stanie na długo. Według stomatologów istotne w higienie jamy ustnej jest przede wszystkim mycie zębów co najmniej dwa razy dziennie, a najlepiej (to ideał) po każdym posiłku. Szczotkowanie powinno trwać przynajmniej dwie minuty.

- Staranne szczotkowanie zębów jest bardzo ważne i należy je wykonywać rano i wieczorem - po ostatnim posiłku powinno trwać min. trzy minuty - mówi Marzena Rydzykowska z kliniki stomatologicznej K2 Dental Clinic. - Jego celem jest usunięcie płytki nazębnej, która przede wszystkim ponosi odpowiedzialność za rozwój próchnicy oraz choroby dziąseł. W miarę możliwości dobrze jest szczotkować zęby nawet po każdym posiłku. Uwaga, szczotkowanie nie powinno ograniczać się jedynie do zębów, lecz obejmować również dziąsła, podniebienie oraz język - dodaje ekspertka.
Jak podkreśla, to gwarancja lepszego usunięcia wszelkich pozostałości jedzenia, a także zmniejszenie liczby bakterii w jamie ustnej.

Wybór szczoteczki



Wybór odpowiedniej szczoteczki do zębów ma ogromne znaczenie, bo wpływa nie tylko na skuteczność szczotkowania, ale również na stan dziąseł.

- Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów szczoteczek do zębów, wybór właściwej należy jednak ukierunkować na cechy indywidualne - wyjaśnia Marzena Rydzykowska. - Pod uwagę należy wziąć takie elementy, jak nadwrażliwość na urazy mechaniczne przyzębia (afty, stany zapalne, krwawienia z dziąseł), nasz wiek (od niego zależy wielkość szczoteczki i łatwość w manewrowaniu nią), a także nadmierne powstawanie płytki nazębnej. Dla pacjentów z tendencją do urazów mechanicznych polecane są szczoteczki z miękkim włosiem, natomiast pacjentom, u których występuje nadmierna płytka nazębna, zaleca się używanie szczoteczek twardych lub średnio twardych - mówi ekspertka.
Szczoteczka manualna, elektryczna czy soniczna? Wybór właściwej to również kwestia naszych upodobań i nawyków w trakcie mycia zębów. Szczoteczka manualna (czyli tradycyjna) to typ szczoteczki, którą posiadał lub posiada praktycznie każdy z nas: ma plastikową rączkę z nieruchomą lub ruchomą główką, zakończoną włóknem o odpowiednim stopniu twardości. Szczoteczka elektryczna dzięki wbudowanemu silniczkowi elektrycznemu wykonuje ruchy oscylacyjno-obrotowe. Dzięki wykonywaniu kilku tysięcy oscylacyjnych ruchów na minutę umyje zęby dokładniej niż szczoteczka manualna. Szczoteczki elektryczne posiadają czujnik nacisku, który przy zbyt mocnym dociśnięciu szczoteczki do zęba zmniejsza ilość obrotów ruchomej główki. Eksperci polecają szczoteczki elektryczne zwłaszcza osobom, które mają problem z tym, że zbyt dużo siły wkładają w mycie zębów. Dodatkowo szczoteczki elektryczne są często wyposażone w timer, który za pomocą pulsacji odmierza czas mycia, np. co 30 sekund. Pulsowanie jest także obecne po pełnym cyklu - czyli po zalecanych dwóch minutach, kiedy oba łuki zostaną umyte. Szczoteczka soniczna - jej działanie opiera się na drganiach (nawet do kilkudziesięciu tysięcy na minutę), posiada kilka trybów pracy. Od szczoteczki elektrycznej różni ją częstotliwość drgań, a co za tym idzie - stopień usuwania osadu nazębnego.

- W ostatnim czasie dużą popularnością cieszą się właśnie szczoteczki soniczne - mówi Marzena Rydzykowska. - Coraz więcej osób decyduje się na zakup tego typu szczoteczki, ponieważ mycie nią jest łatwe i nie trzeba wykonywać już żadnych specjalnych ruchów poza przesuwaniem jej główki, podczas gdy przy szczoteczce elektrycznej należy wykonywać delikatny ruch wymiatający - wyjaśnia.

Technika mycia



Nie bez znaczenia jest również prawidłowa technika czyszczenia zębów. Niestety większość osób źle je szczotkuje. W trakcie szczotkowania zabronione są ruchy poziome i pionowe, bo zęby powinniśmy czyścić ruchem wymiatającym!

- Najbardziej skuteczną metodą mycia zębów szczoteczką manualną u osób dorosłych jest metoda ROLL, czyli dziąsło-ząb - mówi Marzena Rydzykowska z kliniki stomatologicznej K2 Dental Clinic. - Włosie szczoteczki powinno być skierowane ku zębom pod kątem 45 stopni, nigdy odwrotnie - ku dziąsłom. Następnie wykonuje się ruchy "wymiatające", usuwając w ten sposób resztki pokarmowe z przestrzeni międzyzębowych. Zaleca się wykonywanie takich ruchów minimum trzykrotnie, na każde trzy zęby w pojedynczym łuku. Nie należy szczotkować zębów ze zwartymi łukami (z zaciśniętymi zębami), ponieważ nie szczotkuje się wtedy całej powierzchni zębów. Taki powtórzeniowy zestaw ruchów należy zastosować przy higienie wszystkich zębów w jamie ustnej, zarówno od strony policzkowej, wargowej oraz podniebiennej i językowej. Na koniec pozostaje jeszcze wyszczotkowanie powierzchni żujących. Czyści się je ruchami (szorującymi), do przodu i do tyłu - dodaje.

A na dodatek...



Uzupełnieniem szczotkowania zębów powinno być również regularne czyszczenie przestrzeni międzyzębowych, do których szczoteczka nie dociera. Na rynku można znaleźć specjalne szczoteczki, które posiadają elastyczny rdzeń oraz włosie, które łatwo dopasowuje się do kształtu przestrzeni międzyzębowych. Dzięki temu w prosty i skuteczny sposób usuniemy nagromadzoną płytkę nazębną oraz osady z miejsc, do których nie jest w stanie dotrzeć zwykła szczoteczka manualna. Stosowanie specjalnej szczoteczki sprawia również, że masujemy nią dziąsła, zapobiegając ich cofaniu się. Dbając o czystość tych obszarów, zapewniamy sobie tym samym skuteczną ochronę przed próchnicą oraz chorobami przyzębia.

- Do nitkowania przestrzeni międzyzębowych najczęściej stosuje się nici dentystyczne. - Nie wolno nitką wykonywać poziomych ruchów piłujących, ponieważ takie postępowanie bardzo łatwo może uszkodzić dziąsło - ostrzega Marzena Rydzykowska. - Czyszczenie przestrzeni międzyzębowych jest bardzo ważne, ale zamiast nici polecam również irygator, który szybko i skutecznie usunie zalegające resztki pokarmowe - dodaje ekspertka.
Irygator do zębów został stworzony z myślą zwłaszcza o ludziach z problemem krwawiących dziąseł, ciasnymi przestrzeniami miedzyzębowymi oraz dla tych, którzy noszą aparaty ortodontyczne. Jednak korzystanie z irygatora zaleca się wszystkim, którzy chcą kompleksowo zadbać o higienę jamy ustnej. Skutecznie czyści przestrzenie międzyzębowe, kieszenie dziąsłowe, szczeliny dziąsłowe, ale również masuje same dziąsła. Przy użyciu wody wypłukuje resztki pokarmów, oczyszczając miejsca najbardziej narażone na próchnicę, poprawiając ogólny stan zdrowia całej jamy ustnej, zapewniając dokładne, a przede wszystkim bezinwazyjne oczyszczanie miejsc trudno dostępnych. Regularna pielęgnacja jamy ustnej przy użyciu irygatora dentystycznego poprawia kondycję i ogólny stan dziąseł - ich regularny masaż powoduje poprawę krążenia w tkankach, co doskonale wpływa na ich wzmocnienie. Ponadto stosowanie irygatora w codziennej pielęgnacji jamy ustnej ogranicza formowanie płytki bakteryjnej w kamień nazębny, przywracając zębom naturalną biel.

Pokaż język



Równie ważne jest czyszczenie języka, będącego siedliskiem wielu bakterii i grzybów. Język, ze względu na swoją nierówną, chropowatą powierzchnię, sprzyja zaleganiu mikroorganizmów. Czynność ta nie wymaga wielkiego wysiłku ani wprawy, a może przynieść wiele dobrego dla zdrowia zarówno jamy ustnej, jak i całego organizmu. Regularne czyszczenie języka ogranicza ryzyko występowania próchnicy, chorób dziąseł i błon śluzowych. Ponadto to właśnie na języku szczególnie chętnie bytują drobnoustroje, których efektem metabolizmu są lotne związki siarki o nieprzyjemnym zapachu - stąd bierze się problem wielu osób z nieświeżym oddechem.

Higiena języka wspomaga również produkcję śliny, która jest niezbędna w procesie trawienia spożywanego pokarmu, a jej niedobór niekorzystnie odbija się na pracy układu pokarmowego. Czysty język to również lepszy smak - pozbawiony osadu i nalotu język to gwarancja prawidłowego działania kubków smakowych, a co się z tym wiąże - odczuwania pełni smaku jedzonych potraw. Do poprawnego oczyszczenia języka nie wystarczy zwykła szczoteczka do zębów. Jej bardzo długie włosie o niewielkiej powierzchni nie jest przystosowane do takiego zadania. Wyspecjalizowany czyścik do języka pozwala na bardzo szybkie pozbycie się wszystkich bakterii, grzybów i pleśni, które przedostają się na niego każdego dnia.

- W celu oczyszczenia języka można stosować specjalnie do tego przeznaczone skrobaczki, szczoteczki lub tarki lub w ostateczności używa się szczoteczki do zębów - wyjaśnia Marzena Rydzykowska. - Nie stosuje się w tym celu past do zębów, natomiast wskazane są płukanki. Płucząc jamę ustną, oczyszcza się język, redukując przy tym liczbę obecnych na nim bakterii i grzybów - mówi.

Pasta warta grzechu



W drogeriach i aptekach mamy do wyboru mnóstwo past do zębów, które wspomagają codzienną higienę zębów i jamy ustnej.

- To właśnie pasta umożliwia usunięcie z powierzchni zębów i dziąseł zanieczyszczenia związane ze spożywaniem pokarmów - wyjaśnia Marzena Rydzykowska. - Ponadto pasta odświeża oddech, hamuje powstawanie nowej płytki nazębnej oraz może wybielać zęby, nadając im jaśniejszy odcień, ale przede wszystkim zapobiega powstawaniu próchnicy. Składniki pasty do zębów zawierają środki pieniące, które odpowiadają za usuwanie resztek pokarmowych podczas szczotkowania, jednak najważniejszym składnikiem pasty do zębów jest fluor, który wzmacnia szkliwo zębowe i uodparnia je na działanie kwasów.
Również stosowanie płynów do płukania jamy ustnej jest bardzo pomocne w utrzymaniu prawidłowej higieny. Co prawda płyn do płukania jamy ustnej nie ma takiej skuteczności jak szczotkowanie i nitkowanie, ale jedynie dzięki płukaniu zębów możemy dotrzeć tam, gdzie nie dociera szczoteczka.

- Dodatkowym atutem stosowania płynu do płukania jamy ustnej jest fakt, że nawet przy dokładnym szczotkowaniu zębów można pominąć poszczególne części uzębienia, a płyn do płukania pozwala zredukować w większości jamy ustnej miejsca rozwoju bakterii, które prowadzą do nieprzyjemnego zapachu - mówi Marzena Rydzykowska.

Kosmetyka zębów



Aby cieszyć się pięknym wyglądem zębów, warto regularnie korzystać z zabiegów tzw. stomatologii kosmetycznej, czyli zabiegów oczyszczających i higienicznych. Podstawowe zabiegi kosmetyczne, oferowane w większości gabinetów, to skaling (usuwanie kamienia za pomocą ultradźwięków) oraz piaskowanie zębów. Drugi z zabiegów jest kompleksowym zabiegiem oczyszczającym i jego zadaniem jest dotarcie do trudno dostępnych, zabrudzonych miejsc, gdzie nie dotrzemy przy codziennym myciu zębów szczoteczką.

Dzięki piaskowaniu usuniemy przebarwienia i nie doprowadzimy do rozwoju bakterii w trudno dostępnych miejscach. Zabieg ten jest traktowany jako zabieg profilaktyczny, wtedy i tylko wtedy, gdy na zębach jest wyraźnie widoczny osad. Często zabieg piaskowania zębów jest wstępnym zabiegiem przygotowującym do wybielania zębów czy też uzupełnieniem zabiegu oczyszczającego metodą skalingu. Wykorzystywana w trakcie zabiegu piaskarka pracuje pod wysokim ciśnieniem, wytwarzając aerozol wodno-powietrzny zawierający piasek dentystyczny. Piasek dociera do wszystkich trudno dostępnych zakamarków i usuwa osad i przebarwienia. Po piaskowaniu zęby są oczyszczane specjalną pastą, gumką lub szczotką. Na koniec na zęby zakładany jest specjalny preparat z fluorem, który ma za zadanie wzmocnić powierzchniową warstwę szkliwa. Prawidłowo przeprowadzone piaskowanie nie spowoduje uszkodzenia szkliwa. Używany do zabiegu piasek jest specjalnie opracowany pod kątem doboru wielkości i twardości drobinek. Widocznym efektem zabiegu jest jaśniejsza i wygładzona powierzchnia zębów. Czy piaskowanie jest bezpieczne?

- Tak jak cegła potrzebuje oczyszczania, tak jak stary obraz wymaga renowacji konserwatorskiej, by przywrócić mu jego naturalne piękno, tak nasze zęby wymagają czyszczenia. Piasek, którego używamy do tego zabiegu, jest tak drobny jak piasek z naszych trójmiejskich plaż i można powiedzieć, że przypomina mąkę - mówi Agata Zarańska, prezes zarządu Perfect Smile Clinic Wrzeszcz.

Śnieżna biel



Określenie "hollywood smile" nie traci mocy. Prawie każdy z nas marzy o śnieżnobiałym uśmiechu, który robi wrażenie. Ale nie każdy może się takim pochwalić. Kolor zębów zależy nie tylko od nawyków, ale w pewnym stopniu również od genów. Jeśli tak jest w naszym przypadku, aby cieszyć się śnieżnobiałymi zębami, musimy się zdać na profesjonalne metody stosowane u dentysty. Co przebarwia zęby najbardziej?

Przede wszystkim wszelkie barwione sztucznie produkty, czyli na przykład gazowane lub izotoniczne napoje, kolorowe lizaki, pastylki, kawa, herbata, ciemne owoce, warzywa oraz wszystko na ich bazie (np. jagody, jeżyny, granaty, wiśnie, buraki, pomidory), a także koktajle, konfitury, soki (na przykład żurawinowy), ciemne sosy (na przykład sojowy, sos worcester, sos klonowy), a także ciemne miody (na przykład spadziowy, gryczany, wrzosowy), melasa, przecier pomidorowy oraz przyprawy (kurkuma, czerwona papryka, cynamon, curry). Na kolor zębów ma również wpływ alkohol, zwłaszcza czerwone wino oraz ciemne piwa. Produkty te nie dość, że mają intensywny kolor, który stopniowo przebarwia zęby, to dodatkowo obniżają pH w jamie ustnej, co rozmiękcza szkliwo i czyni zęby bardziej podatnymi na przebarwienia. Nie bez znaczenia dla koloru zębów pozostaje również fakt palenia papierosów. Osad nikotynowy wyjątkowo trudno jest usunąć, a osoby palące często borykają się z silnymi przebarwieniami.

Mądre wybielanie



Specjaliści przestrzegają, żeby nie eksperymentować z wybielaniem na własną rękę, ponieważ możemy sobie narobić kłopotów. Zwłaszcza "cudowne domowe metody", takie jak wybielanie zębów sodą oczyszczoną, pastą z węgla drzewnego, sokiem z cytryny czy kurkumą, są niebezpieczne. Dlaczego?

Działanie wybielające jest tutaj pozorne i wynika głównie z właściwości abrazyjnych, czyli ściernych tych produktów. Nie wybielą one zębów - mogą je jedynie rozjaśnić, ścierając zewnętrzne osady, a często wręcz odwrotnie - przebarwić, jak w przypadku kurkumy, a nawet uszkodzić szkliwo. Zęby można też wybielać w domu, ale koniecznie pod opieką stomatologa. Na rynku są ogólnodostępne produkty z dodatkiem węgla, ze ścierającymi mikroperełkami czy substancjami optycznie wybielającymi zęby. Można je stosować, ale jako dodatkową codzienną pielęgnację, a nie zamiast niej. Warto swoje domowe środki do wybielania skonsultować ze swoim lekarzem.

- Internet jest pełny ogłoszeń o termokurczliwych nakładkach, które dostosowują się do kształtu naszych zębów - mówi doradca Claudia Wasilewska, lekarz stomatolog z kliniki dentystycznej Perfect Smile Clinic. - W te nakładki aplikuje się specjalny żel, który ma właściwości wybielające. Takie nakładki warto jednak wykonać u stomatologa, który zrobi dokładny wycisk naszych zębów, a to spowoduje, że będą bardzo ściśle przylegały do dziąseł, szczęki i żuchwy. Dodatkowo warto pamiętać, że każdy pacjent reaguje inaczej na środki wybielające. Stosując wybielanie przez zbyt długi czas, bez kontroli stomatologa, możemy uszkodzić i osłabić szkliwo. Tak jak w lekarstwa zaopatrujemy się w aptece, tak żele wybielające najlepiej kupić w gabinecie stomatologicznym, co jest gwarancją pochodzenia i oryginalności tego medycznego przecież specyfiku - dodaje ekspertka.
Warto pamiętać, że jeżeli poddajemy się profesjonalnemu zabiegowi wybielania w gabinecie, musimy stosować tzw. białą dietę, tj. unikać spożywania barwiących napojów i dań. Jeżeli to zlekceważymy, efekty zabiegu utrzymają się maksymalnie rok. Jak we wszystkim, również w wybielaniu zaleca się umiar - zbyt częste wybielanie zębów może sprawić, że będą niemal transparentne i nabiorą niebieskiego odcienia.

Profilaktyka przede wszystkim



Z ogólnopolskich badań wynika, że hasło "dentysta" wciąż wzbudza w Polakach lęk. Z czego on wynika? Panicznie boimy się bólu albo pielęgnujemy w sobie wspomnienia z czasów, gdy stomatologia nie była tak rozwinięta i wizyta na fotelu dentystycznym nie należała do przyjemnych. Żeby nie fundować sobie traumy, lepiej odwiedzać gabinet profilaktycznie, by sprawdzać, czy wszystko jest w porządku, a nie dopiero wtedy, gdy nas boli.

- Najlepiej odwiedzać gabinet dentystyczny co pół roku, jeśli nie odczuwamy żadnych dolegliwości i nie zauważyliśmy ubytków w zębach - zaleca Marzena Rydzykowska z K2 Dental Clinic. - Takie postępowanie sprawi, że stomatolog ma szansę wykryć ewentualne nieprawidłowości, gdy są jeszcze niewielkich rozmiarów i można je szybko oraz bezboleśnie usunąć - dodaje ekspertka.
- Absolutnie nie należy bać się dentysty - uspokaja lekarz dentysta Agata Dutkiewicz z kliniki dentystycznej Perfect Smile Clinic. - Staramy się, aby każdy pacjent czuł się w gabinecie jak w domu, aby panowała tu przyjazna atmosfera. Każdą pierwszorazową wizytę rozpoczynamy od wykonania zdjęcia pantomograficznego oraz wewnątrzustnych zdjęć fotograficznych, które pokazujemy naszym pacjentom w gabinecie. Dzięki temu każdy jest w stanie samodzielnie ocenić stan swojego uzębienia zarówno przed jak i po leczeniu. Taka praktyka buduje wzajemne zaufanie oraz zwiększa świadomość pacjenta w zakresie zdrowia jamy ustnej. W naszym gabinecie większość zabiegów jest wykonywana w wygodnej dla pacjenta pozycji leżącej. Pacjenci mogą zrelaksować się podczas wizyty stomatologicznej, oglądając ulubione programy na sufitowym monitorze - dodaje ekspertka.