Centralnym punktem obchodów 37. rocznicy wyborów 4 czerwca 1989 będzie czwartkowa uroczystość zaplanowana na godz. 16.00 na Placu Solidarności - miejscu symbolicznym dla historii przemian demokratycznych w Polsce. W wydarzeniu wezmą udział uczestnicy wydarzeń historycznych oraz przedstawiciele władz państwowych, parlamentarnych i samorządowych.
W programie przewidziano wystąpienia rocznicowe, które podejmą temat znaczenia wyborów 1989 roku dla współczesnej Polski i Europy. Głos zabiorą m.in.: Aleś Bialacki, laureat Pokojowej Nagrody Nobla, działacz na rzecz praw człowieka, Hanna Suchocka, była premier RP, Małgorzata Kidawa‑Błońska, marszałek Senatu RP, Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska, Agnieszka Baranowska, członkini zarządu województwa pomorskiego, Bożena Rybicka‑Grzywaczewska, opozycjonistka, przewodnicząca Kolegium Historyczno‑Programowego ECS i Daria Śliwa, prezeska Stowarzyszenia Parlament Młodych RP.
Uroczystość poprowadzą Adam Aleksiejuk i Laura Haras, a oprawę muzyczną zapewni chór Vyrij.
3 czerwca 2026
W środę, 3 czerwca, w Europejskim Centrum Solidarności zaplanowano dwa wydarzenia skoncentrowane wokół roli wolności słowa, odpowiedzialności dziennikarstwa oraz sytuacji społeczeństwa obywatelskiego w Europie Wschodniej.
15.00-16.00 | Akademia Solidarności - finał edycji 2025/2026
wystawa stała ECS, sala E (2. piętro), wstęp wolny
Finał Akademii Solidarności to zwieńczenie rocznego programu edukacyjnego skierowanego do młodych dziennikarzy z całej Europy. W tegorocznej edycji wzięli udział uczestnicy z dwunastu krajów: Białorusi, Francji, Gruzji, Niemiec, Polski, Hiszpanii, Ukrainy, Węgier, Wielkiej Brytanii, Włoch, Portugalii i Serbii.
Za nimi kilkadziesiąt godzin intensywnej pracy - warsztaty, wykłady, spotkania z ekspertami oraz badawcze wizyty studyjne. Program koncentrował się na kluczowych wyzwaniach współczesnego dziennikarstwa, takich jak ochrona praw człowieka, etyka i odpowiedzialność mediów, przeciwdziałanie dezinformacji, fact-checking czy zagrożenia dla wolności słowa.
Podczas finału uczestnicy odbiorą certyfikaty ukończenia programu. Akademia Solidarności jest wspólną inicjatywą Europejskiego Centrum Solidarności, Fundacji im. Friedricha Eberta w Warszawie oraz magazynu "New Eastern Europe".
18.00-20.00 | "Aleś" - spotkanie z Alesiem Bialackim
audytorium ECS (parter), wstęp wolny, spotkanie w języku białoruskim z tłumaczeniem
Wieczorne spotkanie poświęcone będzie postaci Alesia Bialackiego - białoruskiego działacza społecznego, obrońcy praw człowieka, więźnia politycznego i laureata Pokojowej Nagrody Nobla. Bialacki jest twórcą Centrum Praw Człowieka "Viasna" oraz wiceprzewodniczącym Międzynarodowej Federacji Praw Człowieka.
Punktem wyjścia do rozmowy będzie książka "Aleś", napisana podczas jego pobytu w więzieniu. O życiu i działalności noblisty opowie Taciana Niadbaj, prezeska Białoruskiego PEN - instytucji, która wydała publikację.
Spotkanie wpisuje się w szerszy kontekst sytuacji społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi. Zarówno organizacja "Viasna", jak i Białoruski PEN są uznawane przez władze w Mińsku za organizacje ekstremistyczne, co oznacza zakaz ich działalności oraz represje wobec osób zaangażowanych w ich pracę.
4 czerwca 2026
11.00-12.00 | "Czy chcemy Święta Wolności?" - premiera raportu Narodowego Centrum Kultury
biblioteka ECS (1. piętro), wstęp wolny
Jednym z pierwszych wydarzeń rocznicowego dnia 4 czerwca w Europejskim Centrum Solidarności będzie debata poświęcona społecznej pamięci o wyborach z 1989 roku. Punktem wyjścia do rozmowy stanie się premiera raportu Narodowego Centrum Kultury "Czy chcemy Święta Wolności? Pamięć 4 czerwca 1989".
Dyskusja skupi się na pytaniach o to, jak - blisko cztery dekady po przełomie - Polki i Polacy postrzegają wydarzenia czerwca 1989 roku, czy nadal stanowią one istotny punkt odniesienia dla współczesnego społeczeństwa oraz czy pamięć o nich integruje, czy raczej dzieli. Uczestnicy zastanowią się także nad tym, jakie miejsce wybory 4 czerwca powinny zajmować w przyszłości - zarówno w edukacji historycznej, jak i w życiu publicznym.
Raport NCK powstał w oparciu o szeroko zakrojone badania społeczne - obejmujące analizy mediów, badania sondażowe oraz jakościowe wywiady grupowe. Ich celem było uchwycenie sposobów opowiadania o transformacji ustrojowej oraz odpowiedź na pytanie, czy 4 czerwca 1989 roku może pełnić rolę "punktu węzłowego" w narracji o przemianach demokratycznych.
W debacie udział wezmą:
Barbara Labuda, działaczka opozycji demokratycznej, była posłanka i ambasadorka RP,
Antoni Głowacki, socjolog i antropolog z Działu Badań i Analiz Narodowego Centrum Kultury, współautor raportu,
prof. dr hab. Piotr Tadeusz Kwiatkowsk, socjolog, badacz pamięci zbiorowej związany z Uniwersytem SWPS.
Spotkanie poprowadzi Przemysław Gulda, dziennikarz "Gazety Wyborczej".
12.00 / 13.30 / 15.00 | "W samo południe" - spacery subiektywne po wystawie stałej ECS
start: hol główny ECS (parter, vis‑à‑vis kas biletowych), bilet: 12 zł → sprzedaż online: bilety.ecs.gda.pl, wydarzenie dla młodzieży i dorosłych, czas trwania: ok. 90 minut
W rocznicę wyborów 4 czerwca 1989 roku Europejskie Centrum Solidarności zaprasza na wyjątkowe spacery po wystawie stałej, prowadzone przez świadków historii i wybitnych komentatorów życia publicznego. Cykl "W samo południe" to autorskie oprowadzania, w których osobiste doświadczenia przewodników splatają się z opowieścią o jednym z najważniejszych momentów w historii współczesnej Polski.
Każdy spacer ma indywidualny charakter - wynika z życiorysu, doświadczeń i perspektywy prowadzącego. Uczestnicy będą mogli spojrzeć na wydarzenia sprzed 37 lat nie tylko przez pryzmat faktów historycznych, lecz także osobistych wspomnień i refleksji osób, które współtworzyły lub dokumentowały rzeczywistość przełomu.
Program spacerów:12.00 | Jan Krzysztof Bielecki
Ekonomista, polityk i były premier RP, związany z opozycją demokratyczną w czasach PRL. W okresie Solidarności działał jako ekspert ekonomiczny i uczestnik podziemia. W 1989 roku został posłem wybranym z listy Komitetu Obywatelskiego, współtworzył koncepcje reform gospodarczych u progu transformacji.
13.30 | Anna Beata Bohdziewicz
Fotografka i dokumentalistka życia społecznego w PRL. Od lat 70. związana z opozycją demokratyczną, autorka cyklu "Fotodziennik". Dokumentowała zarówno codzienność, jak i przełomowe wydarzenia - stan wojenny, obrady Okrągłego Stołu czy działalność opozycji. Jej prace były prezentowane na ponad 100 wystawach na świecie, a część z nich znajduje się w zbiorach ECS.
15.00 | Jacek Żakowski
Dziennikarz i publicysta, współtwórca prasy solidarnościowej, rzecznik Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego w okresie transformacji. Współzałożyciel "Gazety Wyborczej" i jeden z najbardziej rozpoznawalnych komentatorów życia publicznego, autor licznych publikacji o PRL i przemianach ustrojowych.
12.00-13.00 | Odznaka Solidarności i Praw Człowieka ECS - uroczystość wręczenia
wystawa stała ECS, sala F, wstęp wolny
W rocznicę wyborów 4 czerwca 1989 roku w Europejskim Centrum Solidarności odbędzie się uroczystość wręczenia Odznaki Solidarności i Praw Człowieka - wyróżnienia przyznawanego osobom szczególnie zaangażowanym w działania na rzecz praw człowieka.
Odznaka honoruje nie tyle dokonania historyczne, ile tych, którzy współcześnie "tworzą historię na nowo" - działając na rzecz wolności, solidarności i praw obywatelskich w różnych sferach życia publicznego, w tym w obszarze kultury, nauki, edukacji i aktywności społecznej.
W tym roku wyróżnieni zostaną:
Barbara Labuda, działaczka opozycji demokratycznej i była posłanka,
Jacek Petrycki, reżyser i operator filmowy, dokumentalista,
Adam Wajrak, dziennikarz i aktywista na rzecz ochrony przyrody.
Odznaka Solidarności i Praw Człowieka została ustanowiona przez Europejskie Centrum Solidarności w 45. rocznicę narodzin Solidarności jako wyraz uznania dla współczesnych postaw obywatelskich, które kontynuują dziedzictwo ruchu z 1980 roku.
· 13.00-16.30 | XII Międzynarodowe Forum "Europa z widokiem na przyszłość"
biblioteka ECS (1. piętro), wstęp wolny
Jednym z centralnych wydarzeń tegorocznego Święta Wolności i Praw Obywatelskich w Europejskim Centrum Solidarności będzie XII edycja Międzynarodowego Forum "Europa z widokiem na przyszłość". To cykliczne spotkanie środowisk eksperckich i opiniotwórczych, które stanowi przestrzeń pogłębionej refleksji nad kierunkami rozwoju Europy w kontekście aktualnych wyzwań politycznych, społecznych i gospodarczych.
Forum gromadzi przedstawicieli różnych krajów i środowisk, oferując platformę wymiany doświadczeń i idei. W tym roku szczególny nacisk położony zostanie na kwestie solidarności europejskiej, odpowiedzialności wspólnotowej oraz znaczenia rzetelnej i niezależnej debaty publicznej. Dyskusje prowadzone będą w duchu dialogu i nawiązania do dziedzictwa przemian demokratycznych, zapoczątkowanych w 1989 roku.
Program Forum
· 13.00-14.15 | "Solidarni z Ukrainą w odbudowie"
Pierwszy panel poświęcony będzie wyzwaniom związanym z długofalową odbudową Ukrainy i rolą Europy w tym procesie. Punktem wyjścia stanie się pytanie, jak przełożyć deklaracje solidarności na konkretne działania i skuteczne mechanizmy wsparcia.
Debata odbędzie się w kontekście przygotowań do międzynarodowej konferencji Ukraine Recovery Conference (URC 2026), zaplanowanej w Gdańsku na 25-26 czerwca. Rozmowa dotyczyć będzie współpracy instytucji publicznych, sektora prywatnego oraz społeczeństwa obywatelskiego w procesie odbudowy Ukrainy.
W panelu udział wezmą:
Anastasia Bondar - wiceministra w Ministerstwie Kultury Ukrainy, koordynatorka Wymiaru Ludzkiego URC 2026,
Eliza Zeidler - wiceministra w Ministerstwie Aktywów Państwowych, odpowiedzialna za przygotowania do URC 2026.
Dyskusję poprowadzi Bartosz Wieliński, zastępca redaktora naczelnego "Gazety Wyborczej".
· 14.30-15.45 | "Jakiej refleksji o Europie potrzebujemy?" - 15 lat "New Eastern Europe"
Drugi panel skupi się na roli mediów i czasopism opiniotwórczych w kształtowaniu europejskiej debaty publicznej oraz obronie wartości demokratycznych. Punktem odniesienia będzie 15-lecie magazynu "New Eastern Europe".
Rozmówcy podejmą temat znaczenia niezależnych mediów w czasach dynamicznych zmian politycznych i społecznych oraz zastanowią się nad kierunkami rozwoju debaty publicznej w Europie i na świecie.
Szczególnym elementem spotkania będzie przesłanie dotyczące wolności słowa autorstwa Alesia Bialackiego - laureata Pokojowej Nagrody Nobla i jednego z najważniejszych współczesnych obrońców praw człowieka.
W debacie udział wezmą:
Luka Lisjak Gabrijelčič - redaktor naczelny słoweńskiego pisma "Razpotja",
Basil Kerski - prezydent Domu Historii Nadrenii‑Północnej Westfalii,
Jerzy Wójcik - współzałożyciel polsko‑ukraińskiego magazynu "Sestry",
Adam Reichardt - redaktor naczelny "New Eastern Europe",
Iwona Reichardt - zastępczyni redaktora naczelnego "New Eastern Europe".
Panel poprowadzi Magdalena Charkin‑Jaszcza, pełnomocniczka dyrektora ECS ds. międzynarodowych i protokołu.
· 16.30 | "Tropem Jacka Kuronia" - spacer subiektywny
start: hol główny ECS / brak biletów
Spacer po wystawie stałej ECS poprowadzi Jacek Petrycki - reżyser i dokumentalista, współtwórca filmowych zapisów polskiej drogi do wolności. Uczestnicy poznają postać Jacka Kuronia poprzez osobiste wspomnienia, anegdoty i refleksje przewodnika.
Wydarzenie stanowi wprowadzenie do wieczornej premiery filmu "Nie palcie komitetów".
· 18.00 | "Nie palcie komitetów" - premiera filmu i spotkanie
audytorium ECS, bezpłatne wejściówki → https://bilety.ecs.gda.pl
Premierowy pokaz filmu dokumentalnego o Jacku Kuroniu w reżyserii Marii Zmarz‑Koczanowicz i Jacka Petryckiego. Obraz powstał na podstawie niepublikowanych materiałów archiwalnych i rozmów m.in. z Adamem Michnikiem, Sewerynem Blumsztajnem i Adamem Wajrakiem.
Po projekcji odbędzie się spotkanie z twórcami i gośćmi: Maria Zmarz‑Koczanowicz, Jacek Petrycki, Barbara Labuda, Adam Wajrak. Rozmowę poprowadzi Kinga Burzyńska.
Treść tworzona na podstawie materiałów prasowych organizatora
